• Η αρχή είναι το ήμισυ του παντός… πάντα!

  • Η Αποικία μας επί τα ίδια λημέρια!!!

  • Που και που περνόντας και από το Facebook

  • Επικοινωνία

  • PageRank

    Free Google PageRankChecker Script
  • Ανά την υφήλιο από 9-2-09

    free counters
  • Παγκόσμια όραση από 30-9-08

  • Εσείς τώρα είστε στην παρέα μου

    website stats
  • Επισκέψεις φίλων και περαστικών

    • 630.248 μελέτες ή ματιές από 10-11-2007
  • οι ερχόμενοι μετά πολλών επαίνων

    free web stats
  • Φρέσκα σχόλιαααα…

    manitaritoubounou στη Μετανάστευση και μετανάστες απ…
    delfinaki στη Μετανάστευση και μετανάστες απ…
    ανωνυμος στη Αναμνήσεις από τις μακρινές ημ…
    Αλέξανδρος Παναγιωτί… στη Ναοί kitsch, λατρευτές trendy…
    Ηθικισμός στην Ορθοδ… στη Να μην χάσουμε τα πάθη – Να τα…
    Ηθικισμός στην Ορθοδ… στη Να μην χάσουμε τα πάθη – Να τα…
    Ιβάν ο οχληρός στη Περί υποχρεωτικής προσευχής κα…
    Ο νεοελληνικός Καραγ… στη O οθωμανικός Karagöz, ο νεοελλ…
    manitaritoubounou στη Λίγα σχόλια για την «Κυριακή σ…
    ΘΑΛΕΙΑ ΚΑΜΠΟΥΡΟΠΟΥΛΟ… στη Λίγα σχόλια για την «Κυριακή σ…
    ΘΑΛΕΙΑ ΚΑΜΠΟΥΡΟΠΟΥΛΟ… στη Λίγα σχόλια για την «Κυριακή σ…
    manitaritoubounou στη Λίγα σχόλια για την «Κυριακή σ…
    Θάλεια Καμπουροπούλι… στη Λίγα σχόλια για την «Κυριακή σ…
    manitaritoubounou στη Λίγα σχόλια για την «Κυριακή σ…
    ΘΑΛΕΙΑ ΚΑΜΠΟΥΡΟΠΟΥΛΟ… στη Λίγα σχόλια για την «Κυριακή σ…
  • Καλά, μ΄αυτά φάγατε το χρόνο σας αυτές τις μέρες;

  • Του μήνα μας, μέρες λόγου και σιωπής

    Μαΐου 2021
    Κ Δ Τ Τ Π Π Σ
     1
    2345678
    9101112131415
    16171819202122
    23242526272829
    3031  
  • Τα τελευταία σφυρίγματα του τραίνου

  • Πρώτες κουβέντες στο Μανιτάρι του Βουνού

  • RSS Φιλαλήθης / Philalethe00

  • RSS Εκπαιδ. Παρέμβαση Αχαΐας

  • RSS Τσουκνίδα θεολογική

    • Παρουσιάστηκε σφάλμα. Το κανάλι ίσως είναι εκτός λειτουργίας. Δοκιμάστε αργότερα.
  • RSS Ἀγαθὸν τὸ ἐξομολογεῖσθαι…

  • RSS Κόκκινη Πιπεριά

  • RSS π. Λiβυος

  • RSS Στον ίσκιο του Ήσκιου

  • RSS ο Σα της Στροφής

  • RSS Άλιος φίλος

  • RSS Ιδιωτική Οδός

  • RSS Το ζωντανό ιστολόγιο

  • RSS Το βλέμμα κάθε Βδομάδας

  • RSS Black Cat ★ Red Cat

  • RSS Το μικρό κελλάρι

  • RSS Η ΣΠΗΛΙΑ ΤΟΥ ΝΟΣΦΕΡΑΤΟΥ

  • RSS Πόντος και Αριστερά

  • RSS Απλή και ήσυχη ζωή…

    • Παρουσιάστηκε σφάλμα. Το κανάλι ίσως είναι εκτός λειτουργίας. Δοκιμάστε αργότερα.
  • Ανασκαφές στο ορυχείο μας

  • Ομάδες μανιταριών στο καστανόδασος των αναστεναγμών

  • a

  • Ενώ σας καλώ κοντά μου, εσείς πάτε μακρυά μου

  • Μεταστοιχεία

  • RSS Κίν. Υπεράσπισης προσφύγων-μεταναστών Αχ

  • RSS ΚΥΝΟΚΕΦΑΛΟΙ

  • RSS Το εγκόλπιο του Ναύκο

    • Παρουσιάστηκε σφάλμα. Το κανάλι ίσως είναι εκτός λειτουργίας. Δοκιμάστε αργότερα.
  • RSS Πατρινή εκπ. Γκρίνια

  • RSS Εξαποδώ

  • RSS Καλλιτεχνική πατρινή διάδραση

  • RSS Θεαμαπάτες & Δικτυώματα

  • RSS OMADEON

  • RSS Ιθαγενείς

  • RSS utopia vs pragma

  • RSS GREEK RIDER

    • Παρουσιάστηκε σφάλμα. Το κανάλι ίσως είναι εκτός λειτουργίας. Δοκιμάστε αργότερα.
  • RSS Herr K.

  • RSS Άρωμα Ασίας πατρινής

    • Παρουσιάστηκε σφάλμα. Το κανάλι ίσως είναι εκτός λειτουργίας. Δοκιμάστε αργότερα.
  • RSS Το κονάκι του Αντώνη

  • RSS α-εργώδες

    • Παρουσιάστηκε σφάλμα. Το κανάλι ίσως είναι εκτός λειτουργίας. Δοκιμάστε αργότερα.
  • RSS οοδε-Ιστολόγιο

  • RSS Θεολογία Ζάντε – περιβάλλοντος

  • RSS Theoprόvlitos

  • RSS Ardalion’s Weblog

  • RSS ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ

ΓΜΥΤ στην Κέρτεζη, αντισταθμιστικά μέτρα και η …ΓΕΝΟΠ ΔΕΗ

ΓΜΥΤ στην Κέρτεζη, αντισταθμιστικά μέτρα και η …ΓΕΝΟΠ ΔΕΗ

Του Παναγιώτη Α. Μπούρδαλα*

Ι. Εισαγωγικά

Γράφαμε στο προηγούμενο άρθρο μας, ότι καλώς οι καλόγριες της Ι. Μ. Αγ. Θεοδώρων έκαναν ασφαλιστικά μέτρα κατά της ΑΔΜΗΕ, αφού τα σχέδιά της δεν λαμβάνουν υπόψιν ούτε παλαιά, ούτε ζώντα μνημεία. Στην Κέρτεζη οι Γραμμές Μεταφοράς της Υπερυψηλής Τάσης των 400.000 Volt πέρασαν «ξυστά» από το προχριστιανικό Οχυρό της αρχαίας Κύναιθας επί της «Ράχης Ρουμάνη»[1]. Στη δημοσιότητα μάλιστα δεν έδωσαν κανένα σχέδιο ότι δεν το πλήγωσαν, αλλά ούτε τους ζητήθηκε από τους τοπικούς θεσμούς. Όμως πέρασαν ξυστά και στους βράχους της χριστιανικής Παναγιάς, αλλά και στα όρια της περιοχής των ξακουστών Αλωνιών της Κέρτεζης.

ΙΙ. Η ΓΕΝΟΠ ΔΕΗ στην αντεπίθεση για τους πυλώνες

Διαβάσαμε σε πατρινή εφημερίδα[2] μια ακατανόητη ανακοίνωση για την ιστορία της γνωστής συνδικαλιστικής Ομοσπονδίας. Μια Ομοσπονδία που «κατέβαζε τους διακόπτες» για συνδικαλιστικά και μισθολογικά ζητήματα -πιθανά δικαίως- βγάζει μια εργοδοτικού τύπου ανακοίνωση, όπου λίγο έως πολύ «ζητά τα ρέστα» για τα ασφαλιστικά μέτρα. Ας έχει χάρη που το προηγούμενο Δημοτικό Συμβούλιο, οι κατά τόπους Κοινότητες και κάποιοι τοπικοί Σύλλογοι βρέθηκαν «πολύ λίγοι», όχι βεβαίως για να σταματήσουν το έργο, αλλά για να ανοίξουν ζητήματα του διαδρόμου, των εναλλακτικών λύσεων και των αντισταθμιστικών μέτρων. Εμείς, με αφορμή τη δίκαιη και όντως μοναδική ουσιαστική αντίσταση των μοναχών, ανοίγουμε το ζήτημα και στην περιοχή της Κέρτεζης.

Η ΓΕΝΟΠ ΔΕΗ, κατά το πατρινό δημοσίευμα, «…θεωρεί πως το Δίκτυο Μεταφοράς τελεί σε ομηρεία και είναι αναπόφευκτο ένα νέο μπλακ άουτ σε Πελοπόννησο και όχι μόνο, φτάνοντας στο σημείο να χαρακτηρίσει «αντικοινωνική την συμπεριφορά» των ρασοφόρων, παρά το αναφαίρετο δικαίωμά τους να κινηθούν νομικά…». Επομένως γι’ αυτούς ο μόνος πολιτισμός, είναι αυτός της σύγχρονης τεχνολογίας και αποφασίζουν σχεδόν μόνοι αυτοί ως τα ισχυρά Trast, που «δεν παίρνουν κουβέντα». Το επιχείρημά τους, θυμίζει σκληρές εργοδοσίες που δεν αναγνωρίζουν στους εργαζόμενους το δικαίωμα της απεργίας, μα ούτε στους φορείς της κοινωνίας, στους πολίτες και στα δικαστήρια να αντιδρούν όταν οι εφαρμογές της σύγχρονης τεχνολογίας πλήττουν άλλες πλευρές του πολιτισμού και της κοινωνικής ζωής! Θεωρεί, λοιπόν, «…πρωτοφανή, περίεργη και προκλητική απόφαση» επειδή αναγνώρισε την οπτική όχληση από την τοποθέτηση των πυλώνων, όταν συνολικά αυτοί που έχουν τοποθετηθεί είναι 350, σε έργο 110 εκατ. ευρώ, προκειμένου χιλιάδες καταναλωτές να έχουν απρόσκοπτα ηλεκτρικό ρεύμα…».

Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ στην ΑΠΟΚΙΑ ΟΡΕΙΝΩΝ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ,  ΓΜΥΤ στην Κέρτεζη, αντισταθμιστικά μέτρα και η …ΓΕΝΟΠ ΔΕΗ | Αποικία Ορεινών Μανιταριών (tomtb.com).

Κέρτεζη: Το τραύμα του Οχυρού της Κύναιθας από την ΑΔΜΗΕ και τους Θεσμούς

Κέρτεζη: Το τραύμα του Οχυρού της Κύναιθας από την ΑΔΜΗΕ και τους Θεσμούς

Του Παναγιώτη Α. Μπούρδαλα*

Ι. Η θέση

Στην κοιλάδα του Βουραϊκού (τέως Ερασίνου) ποταμού, όταν άδειασε η εκεί λίμνη πολύ πιθανά μέσω του ανοίγματος στην πανέμορφη περιοχή Πόρτες στο ομώνυμο Φαράγγι, κατέφτασαν οι βόρειοι Αρκάδες (Αζάνες). Ίδρυσαν στις παρυφές της λασπώδους λίμνης την 5η τους πόλη, την αρχαία Κύναιθα. Η λίμνη δεν έλεγε βεβαίως να στεγνώσει πλήρως, αφού δεκάδες πηγές γύρω από τη λεκάνη την τροφοδοτούν μέχρι τις ημέρες μας με νερά. Αυτά δημιούργησαν τη συνέχεια του Βουραϊκού μέχρι την Κέρτεζη με το όνομα Ερασίνος, που χρησιμοποιείτο μέχρι τις αρχές του 20ου αι.. Τα περισσότερα απ’ αυτά βρίσκονται στις δυτικές απολήξεις του Ερύμανθου, δηλαδή στην ευρύτερη Κέρτεζη[1]

Σίγουρα η πόλη ανοικοδομήθηκε σε στεγνό και προσήλιο μέρος και φυσικά κοντά σε μεγάλη πηγή, όπως αναφέρει και ο Παυσανίας[2]. Χωρίς ακόμα να έχουν γίνει ανασκαφές, η επικρατούσα άποψη αναφέρει ως τόπο το κάστρο των Καλαβρύτων, αλλά υπάρχουν κι άλλες απόψεις που ομιλούν για μια – δυο θέσεις κοντά στη σημερινή Κέρτεζη. Αλλά αυτό είναι άλλο ζήτημα. Το σίγουρο είναι ότι στην Κέρτεζη στήθηκε την εποχή που ιδρύθηκε η Κύναιθα ένα Οχυρό με την επικρατούσα ονομασία του πλέον «Οχυρό της Κέρτεζης», όπως δηλαδή το ονόμασε σε συνέδριο ο αρχαιολόγος Γιάννης Πίκουλας[3].

ΙΙ. Το Οχυρό της Κέρτεζης

Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ στην ΑΠΟΙΚΙΑ ΟΡΕΙΝΩΝ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ: Κέρτεζη: Το τραύμα του Οχυρού της Κύναιθας από την ΑΔΜΗΕ και τους Θεσμούς | Αποικία Ορεινών Μανιταριών (tomtb.com).

Πλακάκια με τη ΔΕΗ οι Οικολόγοι – Πράσινοι!!!

Απίστευτο και όμως αληθινό. Δυστυχώς, και σε αντίθεση με πολλά μεσαία στελέχη και φίλους τους που αγωνίζονται παλικαρίσια χρόνια τώρα, η ηγεσία τους έκανε πλακάκια με τη ΔΕΗ, λίγο πριν το τέλος της προεκλογικής περιόδου!!! Στη βιασύνη τους να δείξουν σύγχρονο πρόσωπο, αντιμεσσιανικό πνεύμα και διάθεση ανοχής στις κυβερνήσεις, έκαναν και το μεγάλο πολιτικό – και φυσικά – περιβαλλοντικό λάθος.

UP DATE, 02-10-09, ώρα 17.45: Στα σχόλια χθες βράδυ μπήκε εκτενής απάντηση από φίλο, υπ. βουλευτή των Ο-Π στην Αχαϊα. Φυσικά έγιναν και εκτενείς παρατηρήσεις στην απάντησή του από το ΜτΒ.

Συνέχεια

Επίκεντρο η Καλλιθέα στους …Πυλώνες

Δυο αναθέματα η ΔΕΗ, με πιθανή πλάγια «συμφωνία» (;) με κάποιους από τους φορείς της περιοχής του πολεοδομικού συγκροτήματος της Πάτρας, φαίνεται ότι επιδιώκει να αφήσει για τα επόμενα 100 χρόνια.

Συνέχεια

Θάψιμο στα καλώδια Υψηλής Τάσης

Σχόλιο

Μετά από αγώνες 15 χρόνων στη Μεσσάτιδα, 4 στη Πάτρα και 1 στο Ρίο, η ΔΕΗ φαίνεται να κάμπτεται κατά το ήμισυ. Στις μέρες που έρχονται θα υπογραφεί μνημόνιο για υπογειοποίηση των Γραμμών Μεταφορά Υψηλής Τάσης (παλιές) και Υπερυψηλής (καινούργιες) εντός του πολεοδομικού συγκροτήματος των τριών Δήμων.

Μένει όμως το μεγάλο ανάθεμα: Οι 4 Υποσταθμοί υποβιβασμού της Υψηλής τάσης σε κατοικοιμένες περιοχές (Συνοικία Μακρυγιάννη, Νοσοκ. Αγιος Ανδρέας, Πλατεία Ζαβλανίου και Καστελλόκαμπο). Ο εγκυβοτισμός τους αποτελεί μια απλή μείωση των επιπτώσεών τους σ’ αυτές τις περιοχές…

Η ευθύνη βαραίνει πρώτα όσους δεν τόλμησαν να συμπαρασταθούν πιο δυνατά στους κατοίκους. Βαραίνει ακόμα όσες και όσους δεν έβαλαν πιο ψηλά τον πήχη … και δεν πίστεψαν ότι η ΔΕΗ είχε και έχει τεχνολογικές αδυναμίες που την υποχρεώνει να κάνει το αυτονόητο!!!

Εσείς τι λέτε, αφού διαβάσετε το ρεπορτάζ;

ΡΕΠΟΡΤΑΖ: 07/11/2007 14:23:01

Επιτέλους, μια μάχη στην οποία η Πάτρα εμφανίστηκε ενωμένη, πέρα από διαχωριστικές γραμμές, φαίνεται να κερδίζεται, καθώς η ΔΕΗ αποδέχτηκε το αίτημα της περιοχής για υπογειοποίηση των καλωδίων υψηλής τάσης, από το Ρίο, μέχρι την Μεσσάτιδα.

Στην σύσκεψη που έγινε το πρωί της Τετάρτης, με την συμμετοχή όλων των φορέων, η ΔΕΗ αποδέχτηκε το αίτημα της Πάτρας και των όμορων δήμων για πλήρη υπογειοποίηση των καλωδίων υψηλής τάσης, χωρίς το κόστος να επιβαρύνει την τοπική κοινωνία. Είναι φανερό ότι οι εκπρόσωποι της ΔΕΗ, είχαν πάρει το μήνυμα από προηγούμενες συναντήσεις και είδαν ότι η Πάτρα ζητάει ενωμένη, την ικανοποίηση ενός δίκαιου αιτήματος, όπως έχει γίνει και σε άλλες περιοχές της χώρας.

Ο δήμαρχος Πατρέων, όταν πληροφορήθηκε τα ευχάριστα νέα δήλωσε: «Η επιμονή του Δήμου Πατρέων που απέρριψε κατηγορηματικά την αρχική πρόταση η οποία εξαιρούσε από την υπογειοποίηση της συνοικίες Μακρυγιάννη και Ροδόπουλου καθώς και το Δήμο Μεσσάτιδας αποδείχθηκε αποτελεσματική.

Επιθυμώ να ευχαριστήσω την ηγεσία της ΔΕΗ για την απόφασή της. Ευχαριστώ επίσης τους συλλόγους Μακρυγιάννη και Ροδόπουλου καθώς και την Επιτροπή Αγώνα για το συνεχή μάχη τους και για την άριστη συνεργασία που είχαμε, ιδίως κατά το τελευταίο κρίσιμο δεκαπενθήμερο.

Επίσης ευχαριστώ του δημάρχους Ρίου Χρήστο Λιακόπουλο, Μεσσάτιδας Θανάση Κολλιτσίδα, το νομάρχη Δημήτρη Κατσικόπουλο και τον πρόεδρο της ΤΕΔΚ Γρηγόρη Αλεξόπουλο, που με τη στάση τους κατέστησαν δυνατή και άρα αποτελεσματική, την κοινή τοποθέτηση όλων των τοπικών φορέων».

Στο ίδιο μήκος κύματος και ο πρόεδρος της ΤΕΔΚ Αχαΐας, Γρηγόρης Αλεξόπουλος, ο οποίος τόνισε ότι «ενωμένοι πετύχαμε να λυθεί το χρόνιο πρόβλημα της υπογειοποίησης των καλωδίων υψηλής τάσης ,από τον Δήμο Ρίου μέχρι τον Δήμο Μεσσάτιδος, συμπεριλαμβανομένης και της Πάτρας και αυτό πρέπει να αποτελέσει μήνυμα προς πάσα κατεύθυνση , πως ενωμένοι δηλαδή μπορούμε να πετύχουμε τα πάντα, έχοντας ως γνώμονα το καλώς νοούμενο συμφέρον του Νομού μας.

Απόδειξη, η κάμψη της στάσης της ΔΕΗ που όταν κατάλαβε πως απέναντι της θα βρει τον αδιαπέραστο τοίχο των Αχαιών πολιτών, ανεξαρτήτου κομματικής τοποθέτησης , «ανέκρουσε πρύμνα» και όχι μόνο δέχτηκε τις προτάσεις των φορέων και των κατοίκων, αλλά προχώρησε και σε πιο βελτιωμένες προτάσεις».

Αυτό που περιμένουν τώρα οι φορείς της περιοχής είναι να υλοποιηθούν και στην πράξη τα όσα αποφασίστηκαν: «Θεωρούμε όμως πως θα πρέπει να περιμένουμε την κοινή υπογραφή του μνημονίου των αποφάσεων που πήραμε κατά την σημερινή σύσκεψη , έτσι ώστε να μην μείνουμε μόνο στα λόγια, αφού τα πολιτικά πρόσωπα έρχονται και παρέρχονται», επισημαίνει η ΤΕΔΚ, ενώ ο Ανδρέας Φούρας θεωρεί ότι «η θετική χθεσινή εξέλιξη μας υποχρεώνει σε στάση συνεχούς εγρήγορσης μέχρις ότου οι αποφάσεις της ΔΕΗ υλοποιηθούν».

ΠΗΓΗ: http://www.patranews.gr/news.asp?ID=7165

Να δυναμώσουμε και να πλατύνουμε κίνημα κατά των Πυλώνων και υποσταθμών στη Μεσσάτιδα και όχι μόνο

Του Παναγιώτη Α. Μπούρδαλα

Αγαπητοί ποδηλάτες, γονείς και καλεσμένοι. Κύριε Δήμαρχε,

πριν δεκαπέντε περίπου χρόνια, όταν ξεκινούσαν οι πρώτες αντιδράσεις στην περιοχή, ελάχιστοι πίστευαν ότι θα ξετυλιγόταν ευρύτερα και σιγά-σιγά ένα κοινωνικο-περιβαλλοντικό κίνημα με κέντρο την περιοχή μας. Όταν στις 15 Γενάρη του 2003 η φρέσκια τότε δημοτική αρχή προσπαθούσε μέσα στο δημοτικό συμβούλιο να βρει στηρίγματα για «αναβάθμιση της… ΔΕΗ στην περιοχή μας», βρέθηκε απέναντι σε μια υπολογίσιμη χούφτα ακτιβιστών της περιοχής και κατάλαβε γρήγορα και σωστά, ότι το ζήτημα είχε πολλές παραμέτρους.

Όταν λίγες μέρες αργότερα οι μαθητές των σχολείων μας έκαναν πορεία προς το Δημαρχείο, ο Δήμαρχος έκανε το μεγάλο βήμα και κατέβηκε στο δρόμο να κουβεντιάσει μαζί τους. Και όταν στην ημερίδα που έγινε στο τέλος του Μάρτη από τους κοινωνικούς φορείς της περιοχής μας, οι επιστήμονες που στήριζαν τη ΔΕΗ, αντί να μας κλονίσουν, κλονίστηκαν οι ίδιοι. Δόθηκε έτσι η κοινωνική δυνατότητα, ώστε η Μεσσάτιδα να είναι ενωμένη απέναντι στη κυριαρχία, αλλά και την υπεροψία της ΔΕΗ και των όποιων πολιτικών, επιστημονικών ή ιδεολογικών υποστηρικτών της.

dimarxio_messat.jpg

Οι ακτιβιστές της τοπικής μας κοινωνίας, οι πρωτοβουλίες της, οι φορείς της (Ένωση συλλόγων γονέων και κηδεμόνων, Σύλλογος Υγείας & Περιβάλλοντος, Σύλλογος Πρόληψης – ΣΠΕΚΕΟ, κλπ) έδωσαν την κοινωνική και πολιτική δύναμη στο Δήμαρχο Μεσσάτιδας να ηγηθεί και πολλών Δήμων της χώρας για το ζήτημα αυτό. Προσέφεραν στο Δήμο την ιδέα της ανοικτής και λειτουργικά ουσιαστικής διαπαραταξιακής επιτροπής κατά των Πυλώνων της ΔΕΗ και η οποία υλοποιήθηκε σύντομα.

Η διαπαραταξιακή επιτροπή έδωσε την δυνατότητα στο τότε δημοτικό συμβούλιο να συζητήσει προεκλογικά – εκλογές 2004 – σε ανοικτή συνεδρίασή του, με τους υποψήφιους βουλευτές όλων των κομμάτων και να δεσμευτούν ομόφωνα, ότι δεν θα προδώσουν την τοπική κοινωνία. Έδωσε το κίνημα αυτό ακόμη την δυνατότητα να αφυπνιστούν και άλλες περιοχές του πολεοδομικού συγκροτήματος. Βοήθησε να αναθαρρήσουν και πάλι οι κάτοικοι της γειτονικής περιοχής Μακρυγιάννη, ότι ο δικός τους αγώνας για το ίδιο ζήτημα δεν είναι σταγόνα στον ωκεανό. Έδωσε τελικά την δυνατότητα στην ΤΕΔΚ, στο Νομαρχιακό Συμβούλιο Αχαΐας, στο Δήμο της Πάτρας, στο Δήμο του Ρίου και σε πολλούς συνδικαλιστικούς φορείς να γίνουμε ένα ενιαίο κίνημα στο θέμα αυτό.

Σήμερα, Ιούνιος 2007, βρισκόμαστε σε ένα ανώτερο επίπεδο, σε ένα σημαντικό σταυροδρόμι.

α) Διαθέτουμε αποφάσεις των τριών δήμων του πολεοδομικού συγκροτήματος και της ΤΕΔΚ για κοινή αντιμετώπιση του ζητήματος. Διαθέτουμε την φετινή ομόφωνη απόφαση του Νομαρχιακού Συμβουλίου για έξοδο από το πολεοδομικό συγκρότημα των γραμμών μεταφοράς, αλλά και των υποσταθμών υποβίβασης τάσης από 150.000V σε 20.000V. Η υπογειοποίηση των γραμμών και το όποιο κόστος, για τα οποία έχει ανοίξει ένα διάλογος με την επιχείρηση και την Κυβέρνηση, είναι απλά μια πτυχή του προβλήματος.

β) Υπάρχει πολιτική διασύνδεση με δήμους της χώρας, που αντιμετωπίζουν παρόμοια προβλήματα.

γ) Έχουμε αποκτήσει τεράστια πολιτική και επιστημονική τεχνογνωσία, που φθάνει έξω από τα σύνορα της χώρας.

δ) Έχουν καμφθεί πια όλες οι υπερφίαλες προσπάθειες της ΔΕΗ και των υποστηρικτών της, ότι δεν δημιουργούνται δήθεν περιβαλλοντικά – οικονομικά προβλήματα, κυρίως δε προβλήματα υγείας και ιδίως σε ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού, όπως τα παιδιά, από την συνεχή και αθέλητη έκθεση στο ηλεκτρικό και μαγνητικό πεδίο των γραμμών και των ΚΥΤ, τουλάχιστον σε αποστάσεις πιο κοντά από τα 200 m.

ε) Εμείς, οι κοινωνικοί φορείς της τοπικής κοινωνίας, δεν έχουμε αυτονόητα παραδώσει την διαχείριση του προβλήματος με λευκή επιταγή στους δήμους, τη ΤΕΔΚ, τη Νομαρχία, τους Βουλευτές. Ανοίγουμε το ζήτημα συνεχώς, αλλά και στηρίζουμε τους παραπάνω φορείς της περιοχής, στο βαθμό που συνεχίζουν στην κατεύθυνση που έχουμε ήδη χαράξει. Ενημερώνουμε τη νέα γενιά για το πρόβλημα. Έχομε απόψεις και προτάσεις εντός του δημοτικού μας συμβουλίου και εντός της διαπαραταξιακής επιτροπής, όχι πάντα χωρίς τριβές.

στ) Και πάνω απ’ όλα κρατάμε το ζήτημα αυτό ισότιμα και ψηλά στην περιοχή μας, μαζί με τα άλλα τρία μεγάλα ζητήματα.

ι) Το καθαρό και πλούσιο σε ποσότητα νερό για τους ανθρώπους με περίσσευμα για το πράσινο.

ιι) Την ανάπτυξη του Λυκείου μας, ως αυτόνομου σχολικού κέντρου της περιοχής μας.

ιιι) Την πλήρη μορφωτική, κοινωνική, καλλιτεχνική και αθλητική ανάπτυξη, με στοιχεία πρωτογενούς πρόληψης για τη νέα γενιά της περιοχής μας, που είναι οι όροι για να μην είμαστε φτωχοί δορυφόροι της Πάτρας.

Στο σημείο αυτό θέλουμε να επισείσουμε την προσοχή σε όλες και όλους στα διακυβεύματα αυτής της περιόδου.

1) Γνωρίζουμε όλοι καλά, ότι το που ακριβώς στο δήμο Ρίου, αλλά και το πως θα κατασκευαστεί ο νέος μεγάλος υποσταθμός της ΔΕΗ, που θα κατεβάζει τα 400.000 V για να διοχετευθούν σε όλο το δυτικό άξονα της χώρας, καθορίζει καίρια την έκβαση της τελικής νίκης σε όλο το πολεοδομικό συγκρότημα, άρα και στη Μεσσάτιδα. Γι’ αυτό χρειάζεται η αμέτρητη συνδρομή μας στην κοινωνία και στο Δήμο του Ρίου.

2) Ξεκαθαρίζουμε ότι η υπογειοποίηση, για την οποία η ΔΕΗ ζητάει να καταθέσουμε για 3η φορά τον οβολό μας, δεν είναι ο κεντρικός μας στόχος. Στόχος μας είναι η απομάκρυνση των υπαρχόντων δύο γραμμών – όπως και των υποσταθμών – έξω από τις κατοικημένες περιοχές του πολεοδομικού συγκροτήματος και φυσικά η απομάκρυνση κάθε ιδέας για τρίτη σειρά γραμμών.

3) Αρνούμαστε να πληρώνουμε για 3η φορά τη «ΔΕΗ Ανώνυμη Εταιρεία», με μετόχους στο Χρηματιστήριο. Πληρώνουμε για 1η φορά φόρους ως πολίτες στο κράτος, από το οποίο η ΔΕΗ παίρνει χωρίς να πληρώνει τις δημόσιες εκτάσεις για δίοδο των γραμμών της. Πληρώνουμε για 2η φορά ως καταναλωτές στη ΔΕΗ, με τιμολογιακή πολιτική στην οποία δεν έχουμε λόγο. Ε! Δεν μπορούμε να πληρώσουμε για 3η φορά και ως χρήστες των επιπτώσεων στην υγεία των παιδιών μας, στο περιβάλλον και στη γενικότερη υποβάθμιση της περιοχής μας και εξ αιτίας των πυλώνων. Αυτό θα έλλειπε μάλιστα, η ΔΕΗ να θυμηθεί να ζητήσει και χρήματα για την υπογειοποίηση των γραμμών μεσαίας τάσης, που έχει κάνει εδώ και τόσες δεκαετίες τώρα, στην κεντρική Πάτρα…

4) Τονίζουμε, για να έχουμε καθαρούς λογαριασμούς, ότι οι φορείς της αυτοδιοίκησης πρέπει να γνωρίζουν ότι οι τοπικές κοινωνίες και οι κοινωνικοί φορείς τους είναι μαζί τους σ’ αυτή την μάχη. Αλλά αυτό σηματοδοτεί ταυτόχρονα και αλληλένδετα την πολιτική μας εκτίμηση, ότι δεν αποδέχονται τις τυχούσες πιέσεις από την επιχείρηση ή την κεντρική εξουσία για επώδυνες λύσεις ή έστω ψευτολύσεις.

5) Υπενθυμίζουμε, ότι βρισκόμαστε σε προεκλογική περίοδο, οπότε είναι ανάγκη να γίνει εκ νέου ανανέωση των δεσμεύσεων των υποψηφίων βουλευτών των κομμάτων, τόσο σε ειδικές συνεδριάσεις των δημοτικών συμβουλίων, όσο και στην κοινωνία ανοικτά.

6) Όλοι εμείς, η νέα γενιά, οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί, οι εργαζόμενοι, οι επαγγελματίες, οι συνταξιούχοι, οι κοινωνικοί φορείς της Μεσσάτιδας και οι φορείς όλου του πολεοδομικού συγκροτήματος, δεν ξεχνάμε ότι η ΔΕΗ βιάζεται, για τους δικούς της λόγους, να έχει το χαμηλότερο κόστος για την όποια συντήρηση του παλιού δικτύου και την δημιουργία καινούργιου.

Προσπαθεί γι’ αυτό να μας πείσει ότι τάχα είναι αδιέξοδος αυτός ο αγώνας μόνο και μόνο για να μη ξυπνήσει κατοίκους και σε άλλα πολεοδομικά συγκροτήματα. Αλλά αυτό είναι πια μάταιο γι’ αυτήν, ανεξάρτητα του ότι δεν σταματά να βρει τους τρόπους και τις ρωγμές σε μας, ώστε να ξεπεράσει τον σκόπελο των 15 ετών. Και εδώ παρουσιάζονται και είναι απτές οι ευθύνες της πολιτείας, που προσπαθεί να ελιχθεί εις βάρος των πολιτών και της κοινωνίας.

Εμείς έχουμε ως κεντρικό μας πυλώνα την πίστη, ότι χωρίς επαγρύπνηση, προσωπικές θυσίες, συλλογικούς αγώνες και συμμετοχή στις πραγματικές και ουσιαστικές πρωτοβουλίες από τη μια, αλλά και έλεγχο με συνδρομή και συνδρομή με έλεγχο στους φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης από την άλλη, δεν θα έχουμε νίκες.

Εμείς λοιπόν, τελειώνοντας, σας προτρέπουμε όλες και όλους να είμαστε σταθεροί στον αγώνα μας. Έτσι εκτιμάμε ότι θα καταλάβει καλά η ΔΕΗ και η Πολιτεία, ότι πονηρές προσπάθειες για πονηρές λύσεις δεν μπορούν να γίνουν πραγματικότητα. Να αφήσουν επομένως κατά μέρος τα όποια πολιτικά παρακάλια, τους συμψηφισμούς, τις πιέσεις ή τα ψεύτικα επιχειρήματα που χρησιμοποιούν, για να καμφθεί το φρόνημα που έχουμε κατακτήσει.

– Να δυναμώσουμε και να πλατύνουμε λοιπόν το κίνημα στη Μεσσάτιδα και σε όλη την περιοχή κατά των γραμμών μεταφοράς και των υποσταθμών, παλιών και νέων, όταν περνούν πάνω και γύρω από τα κεφάλια μας.

– Η ΔΕΗ να πάψει να λειτουργεί ως λαίμαργη κερδοφόρα ύαινα.

– Η Πολιτεία να καταλάβει ότι αντλεί την εξουσία της από μας και όχι από τις επιχειρήσεις.

– Θα νικήσουμε!

Οβρυά Μεσσάτιδας, 08-06-2007

Το κείμενο αυτό είναι η κεντρική ομιλία που έγινε στο 2ο Δημ. Σχολείο Οβρυάς, όπου κατέληξε η ποδηλατοπορεία 200 και ποδηλατών, με σύνθημα «Ποδηλατώ και … απομακρύνω», που διοργάνωσε η Ένωση Συλλόγων Γονέων & Κηδεμόνων το Σάββατο 9-06-2007 στις 19.30, με αφετηρία το Λύκειο Δεμενίκων, για την απομάκρυνση των Γ.Μ.Υ.Τ. της ΔΕΗ από τη Μεσσάτιδα. Στηρίχτηκε σε άξονες που αποφάσισε ομόφωνα το ΔΣ της Ένωσης και έγινε αποδεκτό στη συνεδρίασή της στις 8-6-2007.

Ο Παναγιώτης Α. Μπούρδαλας αυτή την περίοδο είναι αντι/δρος της Ένωσης Συλλόγων Γονέων & Κηδεμόνων Μεσσάτιδας, μέλος της διευρυμένης διαπαραταξιακής επιτροπής του Δήμου Μεσσάτιδας κατά των Πυλώνων και Γραμματέας της Α΄ ΕΛΜΕ Αχαΐας.

Υλικό και εδώ: http://podilatespatra.blogspot.com/2007/06/blog-post_10.html,

Έξω οι Υποσταθμοί και οι Πυλώνες της ΔΕΗ από το πολεοδομικό συγκρότημα της Πάτρας

Του Παναγιώτη Α. Μπούρδαλα [1]

Στις αρχές της δεκαετίας του ’90 ξεκίνησαν στην περιοχή της Μεσσάτιδας οι πρώτες αντιστάσεις για τις Γραμμές Μεταφοράς Υψηλής Τάσης (Γ.Μ.Υ.Τ.) της ΔΕΗ. Αφορμή στάθηκε η προσπάθεια της ΔΕΗ να περάσει από τις κατοικημένες περιοχές και τρίτη γραμμή –τρίτη σειρά πυλώνων! Ήδη από την δεκαετία του ’50 περίπου διέρχονται δύο γραμμές μέσα από την Καλλιθέα, Οβρυά και Δεμένικα. Μάλιστα τις τελευταίες δεκαετίες είναι πυκνοκατοικημένες περιοχές, διέρχονται δηλ. οι Γ.Μ.Υ.Τ. πάνω από οικίες και δίπλα από σχολεία (2ο Δημοτικό Οβρυάς και όλο το συγκρότημα Δεμενίκων με 4 σχολεία).

Είναι αλήθεια ότι όταν είχαν δημιουργηθεί οι πρώτοι υποσταθμοί (Κέντρα Υποβίβασης Τάσης – Κ.Υ.Τ.) η ευρύτερη πόλη δεν είχε την σημερινή έκταση. Οι σημερινοί υποσταθμοί όμως βρίσκονται πια μέσα στην καρδιά της πόλης (Γλαύκος-Μακρυγιάννη, Νοσοκομείο Άγιος Ανδρέας, Ζαβλάνι, κλπ). Από την μια εγκλωβίστηκαν λόγω της επέκτασης της πόλης και από την άλλη οι πρώτες επιστημονικές, στατιστικού τύπου, παρατηρήσεις για τους κινδύνους από τα ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία των γραμμών, ξεκίνησαν στις αρχές του ’80 στην τότε Σοβιετική Ένωση.

Έκτοτε μια μεγάλη μερίδα επιστημόνων σε όλες τις χώρες του κόσμου μελετούν τις αρνητικές επιδράσεις και έχει δημιουργηθεί ένα κίνημα διεθνώς, που έχει τα εξής πρώτα αποτελέσματα:

1) Έχουν αναγκάσει τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (Π.Ο.Υ.) να πάρει αποφάσεις για το θέμα και συνιστά την «Συνετή αποφυγή» και την «Αρχή της Προφύλαξης».

2) Τα όρια επικινδυνότητας σε όλες τις χώρες του κόσμου κατρακυλούν από το 1990 με γεωμετρική πρόοδο. Έτσι στις χώρες της δυτικής Ευρώπης το όριο επικινδυνότητας για το μαγνητικό πεδίο πέφτει αρχές του ‘90 από τα 1600 μΤ στα 640 (πτώση στο 40%) και από εκεί το 2002 στα 100 (πτώση στο 15,62%). Συνολική πτώση στο 6,25% σε μια δεκαετία. Αντίστοιχα για το ηλεκτρικό πέφτουν από τα 12 στα 10 ( πτώση στο 83,33%) και από εκεί στα 5 KV/m σήμερα (πτώση στο 50%). Συνολική πτώση στη δεκαετία στο 41,67 %.

3) Οι Ανατολικές χώρες είχαν και έχουν σχεδόν 100 φορές μικρότερα τυπικά όρια επικινδυνότητας απ’ αυτά της Ε. Ε. Δηλαδή τα όρια επικινδυνότητας των ανατολικών χωρών καθιερώθηκαν με κριτήριο την πλήρη πρόληψη οποιωνδήποτε επιπτώσεων για την υγεία, ενώ των Δυτικών με το σκεπτικό «όχι άμεσες επιπτώσεις στην υγεία». Να αναφερθεί εδώ ότι δεν υποστηρίζεται πλήρως η πολιτική της «συνετούς αποφυγής» ALARA (συμπεράσματα της Αμερικανικής έκθεσης NCRP), όπου τα όρια σταδιακά έπρεπε να φτάσουν στα 0,2 μΤ για το μαγνητικό πεδίο και 10V/m, δηλαδή 0,01 KV/m για το ηλεκτρικό πεδίο. Έτσι τα όρια επικινδυνότητας θα έπεφταν αντίστοιχα και στη χώρα μας στο 0,2% επί των σημερινών και για το μαγνητικό και για το ηλεκτρικό πεδίο!!!

4) Στις δυτικές χώρες ήδη εφαρμόζονται – στην χειρότερη περίπτωση – οι «πράσινες ζώνες» για την διέλευση των Γ.Μ.Υ.Τ. πλάτους πάνω από 200 m, εντός των οποίων δεν επιτρέπεται καμιά δραστηριότητα κοινωνικής ζωής. Το ίδιο ισχύει και για τους υποσταθμούς.

Στην περιοχή μας τα πράγματα πήραν άλλη κατεύθυνση κατά το 2003. Η ανατροπή της απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου της Μεσσάτιδας (15-01-2003) που κατευθύνονταν στην αποδοχή της πρότασης της ΔΕΗ για μια γραμμή μεταφοράς (αντί των 2 σημερινών και της επικείμενης 3ης) με σχετική μείωση έως 17-20% των τιμών των πεδίων σε απόσταση 25 m από τις γραμμές μόνο, χρειάστηκε ένα ολόκληρο κίνημα στην Μεσσάτιδα. Αντιδράσεις φορέων την ημέρα της απόφασης, πορεία προς το Δημαρχείο σε λίγες μέρες, ημερίδα κοινωνικο-επιστημονική στις 30-03-2003.

Έκτοτε ο Δήμος Μεσσάτιδας με ομόφωνη απόφαση πήρε ριζικές αποφάσεις και είχε και την στήριξη φορέων και πολιτών για το θέμα. Αργότερα εμφανίστηκε – για λίγο καιρό; – μια άλλη επιτροπή με μερικούς κοινωνικούς φορείς από μέρη του πολεοδομικού συγκροτήματος. Στην φάση εκείνη έγιναν πολλές και διαφορετικού επιπέδου εκδηλώσεις. Παράλληλα σε αυτές αναδείχτηκαν και άλλες πλευρές του ζητήματος, όπως η περιβαλλοντικές και οικονομικές επιπτώσεις στις περιοχές που έχουν Κ.Υ.Τ. ή διέρχονται Γ.Μ.Υ.Τ.

Το ζήτημα έφτασε και στα δημοτικά συμβούλια των Δήμων Πατρέων και Ρίου, όπως και στο νομαρχιακό συμβούλιο. Ο Δήμος Μεσσάτιδας εν τω μεταξύ, έγινε τελικά επικεφαλής παρόμοιων αντιδράσεων Δήμων σε όλα την Ελλάδα! Αποφάσεις έχει πάρει και το ΔΣ της Α΄ ΕΛΜΕ Αχαΐας .

Η ΔΕΗ μέχρι στιγμής δεν συζητά την έξοδο των Κ.Υ.Τ., παρά μόνο την υπογειοποίηση των Γ.Μ.Υ.Τ., αφήνοντας απέξω την Καλλιθέα), αλλά τα έξοδα να τα πληρώσουν οι δημότες. Με νέο έγγραφο μιλάει για «συγχρηματοδότηση των εν λόγω έργων» από τους τοπικούς φορείς (Δήμους, Νομαρχία, Περιφέρεια). Φυσικά δεν αναφέρεται για μεταφορά των ΚΥΤ εκτός πολεοδομικού συγκροτήματος. Προτείνει μόνο ένα (ΚΥΤ Πάτρας- ποιο απ’ όλα;) κλειστού τύπου. Προτείνει ένα σχέδιο για το Βορρά (Ρίο-Πάτρα) κόστους 10.775.000 € και ένα για τον Νότο (Μεσσάτιδα), κόστους 6.240.000 €.

Οι προτάσεις αυτές φυσικά είναι απαράδεκτες. Όχι μόνο γιατί δήμοι και η νομαρχία δεν διαθέτουν τα κονδύλια ή γιατί δεν μπορούν να φορτώσουν επί πλέον δάνεια ή φόρους. Όχι μόνο γιατί την ηλεκτρική ενέργεια την προμηθεύονται όλοι οι πολίτες όλων των περιοχών και όλες οι επιχειρήσεις. Όχι μόνο γιατί η ΔΕΗ Α.Ε. είναι ποια μια προσοδοφόρος – και μονοπωλιακή – επιχείρηση. Αλλά και γιατί θέλει με τις «προτάσεις» αυτές να κρατήσει τα ΚΥΤ μέσα στο πολεοδομικό συγκρότημα για τις επόμενες δεκαετίες. Κανένας Δήμος, καμιά επιτροπή, κανένα νέο νομαρχιακό συμβούλιο, δεν πρέπει να πάει πιο κάτω από την ομόφωνη απόφαση του Νομαρχιακού Συμβουλίου των πέντε σημείων , αν θέλουν να έχουν την συναίνεση κοινωνικών φορέων και πολιτών [7].

Το ευρύτερο κοινωνικό κίνημα, που εκφράζεται με ποικίλους τρόπους στην περιοχή μας, δεν θα επιτρέψει στη νέα πολιτική της ΔΕΗ, που ούτως ή άλλως είναι αναγκασμένη να καταβάλλει χρήματα για την αναβάθμιση του δικτύου της στην Πελοπόννησο[8], να επιβαρύνει τις περιοχές μας για τα επόμενα εκατό χρόνια.

Τώρα είναι η ιστορική ευκαιρία να φύγουν τα Κ.Υ.Τ. και οι Γ.Μ.Υ.Τ. έξω από το πολεοδομικό συγκρότημα της ευρύτερης περιοχής με τα χρήματα της επιχείρησης. Φυσικά οι κυβερνήσεις είναι ανάγκη να πάρουν τις αποφάσεις υπέρ των λαϊκών στρωμάτων και των υποβαθμισμένων περιοχών και όχι να βλέπουν τα κέρδη των επιχειρήσεων.

Οβρυά Μεσσάτιδας, 01-04-2007

[1] Γραμμ. της Α΄ΕΛΜΕ Αχαΐας, αντιπρ. Ένωσης Συλλόγων Γονέων Μεσσάτιδας, μέλους της διευρυμένης διαπαραταξιακής επιτροπής κατά των Πυλώνων Δ. Μεσσάτιδας.

[2] «…Στη φάση αυτή παρακαλούμε να έχουμε τη σύμφωνη γνώμη του Δημοτικού σας Συμβουλίου, καθώς επίσης και την βοήθειά σας σε τυχόν μεμονωμένες αντιδράσεις». (Έγγρ. 23907/20.9.02 της ΔΕΗ).

([3]Ανοικτά υπομνήματα της Α΄ ΕΛΜΕ προς Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Αχαΐας – σημείο 7ο (http://www.paremvaseis.org/elme18mar2007.htm) και Δημοτική Αρχή Πάτρας – σημείο 6ο (http://www.paremvaseis.org/elme17mar2007.htm) -, 05-03-2007.

[4] ΔΕΗ Α.Ε., Αρ. Πρωτ. 20062/20.03.2007, προς Γεν. Γραμμ. Περιφέρειας Δυτ. Ελλάδας: «Προτάσεις της ΔΕΗ Α.Ε. για την ολοκλήρωση των έργων μεταφοράς στο Νομό Αχαΐας».

http://www.achaia.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=388&Itemid=78

() Απόφαση υπ’ αρ. 45/2007 κατά την 5η συνεδρίαση του Νομαρχιακού Συμβουλίου Αχαΐας, 26-02-2007. Το 4ο σημείο έχει ως εξής: «Το Ν.Σ. απαιτεί να μεταφερθούν από τη ΔΕΗ οι υποσταθμοί Υψηλής Τάσης που βρίσκονται εντός του πολεοδομικού συγκροτήματος της Πάτρας σε μη κατοικημένες περιοχές».

[7] Η αλλαγή που πρότεινε η παράταξη «Όμορφο αύριο» του κ. Δημάρχου Μεσσάτιδας Αθ. Κολιτσίδα για απόλυτο έλεγχο της διευρυμένης διαπαραταξιακής για το ζήτημα αυτό δεν φαίνεται να κινείται προς αυτή την κατεύθυνση. Η αποχώρηση προς το παρόν (30-03-2007) της Ένωσης γονέων Μεσσάτιδας μετά από ομόφωνη απόφαση, εάν δεν έμενε η σύνθεση όπως στην προηγούμενη τετραετία και ενός συλλόγου (ΣΠΕΚΕΟ) δείχνει τις ταλαντεύσεις των δημοτικών αρχών.

[8] «Η ενίσχυση των Υποσταθμών με την εγκατάσταση μετασχηματιστών και πυκνωτών υψηλής και μέσης τάσης, η χωροταξική αναδιανομή των υποσταθμών για την κάλυψη τρεχουσών αναγκών και η ανάπτυξη ενός Κέντρου Υψηλής Τάσης (ΚΥΤ) 400/150 KV, σημαίνει σειρά εργασιών εντός του πολεοδομικού ιστού με ό,τι αυτό συνεπάγεται σε επίπεδο αντιδράσεων. Από εκπροσώπους φορέων και κατοίκων που θέτουν ως αναγκαίο όρο για την συνέχεια της αναβάθμισης του δικτύου, υπογειοποιήσεις. Βέβαια το ΚΥΤ που μελλοντικά θα αναπτυχθεί στην περιοχή του Ρίου θα είναι κλειστού τύπου με υπόγειες καλωδιακές συνδέσεις προς το Σύστημα». Εφημ. Πελοπόννησος, Πέμπτη, 29-03-2007.

Για μια ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ με κέντρο τη ΖΩΗ II

Η περίπτωση παραγωγής και μεταφοράς της ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ της ΔΕΗ. Μια απάντηση των πολιτών-πελατών στις επιπτώσεις στην ζωή και τη φύση

Παναγιώτης Μπούρδαλας,

Εκπρ.. Σ.Π.Ε.Κ.Ε.Ο. – «Παλμός Ζωής», μέλος Οργαν. Επιτροπής.

Ομιλία που εκφωνήθηκε στην εκδήλωση «Ηλεκτρομαγνητικά πεδία, Υγεία και Περιβάλλον» στις 30-03-2003 στην Οβρυά Μεσσάτιδας.

Αγαπητοί φίλοι, μιας και είμαι ο τελευταίος ομιλητής, θα κάνω κάποιες αλλαγές σε αυτά που είχα να πω και για συντομία χρόνου και για να λάβω υπόψη και κι αυτά που ακούστηκαν, μερικά από τα οποία περιέπλεξαν την κατάσταση περισσότερο και μερικά που την ξεκαθάρισαν.

Θα ήθελα, όμως να μου επιτρέψετε, πριν πω, αυτές τις παρατηρήσεις, να διαβάσω ένα μικρό κομμάτι από αυτά που είχα κανονίσει να πω, γιατί θέλω να βάλλω μερικά ερωτήματα ξανά στη σκέψη μας. Με αφορμή μάλιστα αυτό που είπε ο κύριος Νικολόπουλος, ότι πρέπει να καταλάβουμε όλοι μας και οι απλοί πολίτες και οι μορφωμένοι και οι ειδικοί, οι τεχνοκράτες δηλαδή, ότι τελείωσε η εποχή της νεωτερικότητας. Τότε που η επιστήμη ήταν ο θεός αντί του θεού, που «έπεσε». (Σ. Σ. στην εποχή της νεωτερικότητας, με κέντρο το δυτικό διαφωτισμό). Πλέον είμαστε στην εποχή της μετα-νεωτερικότητας και με νέο μάτι δούμε τα ζητήματα.

«Η σύγχρονη τεχνολογία μεταμορφώνεται και αυτή σε δύναμη πάνω στον άνθρωπο και πάνω στη φύση. Ο πόλεμος των ήμερων δείχνει και τα δύο, με σοκ και δέος. Ούτε προστατεύει, με το απεμπλουτισμένο ουράνιο στις βόμβες, ούτε τους λαούς και τους ανθρώπους απελευθερώνει.

Ο ιδεώδης άνθρωπος του πολιτισμού μας, είναι ένας τυποποιημένος άνθρωπος της καθησυχαστικής ζωής, της αγοραίας αντίληψης, του μεταλλαγμένου όντος από τη σύγχρονη τεχνολογία. Γι’ αυτό δεν φτάνει πια να μιλάμε μόνο στη γλώσσα της επιστήμης, στη γλώσσα των τεχνοκρατών.

Πρέπει να μιλήσουμε κυρίως στη γλώσσα της ζωής, στη γλώσσα της διαίσθησης, που θα λαμβάνει υπόψη τα επιστημονικά δεδομένα Και για να γίνω πιο συγκεκριμένος: Τίθενται ξανά και δυνατά τα θεμελιώδη ερωτήματα: πώς αρμόζει να ζούμε και τι νόημα έχει η ζωή μας;

Γιατί τα ερωτήματα που κυριάρχησαν στον εικοστό αιώνα, που έφερε αυτούς τους πολέμους και αυτή την τεράστια οικολογική καταστροφή, η οποία έρχεται και ανεβαίνει με γεωμετρική πρόοδο, ήταν τα ερωτήματα: Πώς φτιάχνουμε τα πράγματα; Πώς αυτά ευκολύνουν τη ζωή μας: Και είδατε πού οδήγησαν αυτά τα ερωτήματα.

Η σύγχρονη τεχνολογία δεν έχει πια και οριστικά, καμιά ηθική και πολιτισμική αξία από μόνη της. Θα μου επιτρέψετε να θεωρήσω ότι το ζήτημα είναι πολύ βαθύτερο. Θα πω μονάχα δυο κουβέντες. Έχει να κάνει με τα θεμέλια του επιστημονικού και τεχνολογικού κοσμοειδώλου μας. Δηλαδή πρέπει να αλλάξουμε τελείως την εννοιολογική μας σκέψη».

Ο κύριος Νικολόπουλος έβαλε κάποια τέτοια ερωτήματα από την πλευρά του δικαίου. Έτσι εύκολα μπορούμε να πιστέψουμε πως ο άνθρωπος, όταν άλλοτε προσπαθούσε να πετύχει μερικά πράγματα με τη θρησκεία ή τη μαγεία και τα άλλαξε αυτά, σήμερα στη θέση της παλιάς θρησκείας και της παλιάς μαγείας έχει βάλει μια άλλη μαγεία, που λέγεται επιστήμη. Και λέγεται και τεχνολογία και η οποία με τον πόλεμο των ημερών αποδεικνύει ότι οδηγεί την ανθρωπότητα σε καταστροφή.

Θα θυμίσω και κάτι που είπε ο Έλιοτ. «Πού είναι ή ζωή που χάσαμε στης ζήσης την τύρβη; Πού είναι η σοφία που χάσαμε στη γνώση; Πού είναι η γνώση που χάσαμε στις πληροφορίες;» Τι πληροφορίες πήραμε σήμερα; Έγινε το κεφάλι μας καζάνι. Και πρέπει σιγά-σιγά να χαλαρώσουμε.

«Δεν θέλω να εκφράσω ένα μίσος για τον άνθρωπο-κατασκευαστή, τον homo – faber. Θέλω να τον υμνήσω. Αλλά να θυμίσω κάτι από τους αρχαίους Έλληνες: «Μέτρον πάντων των χρημάτων άνθρωπος». Και αυτό πρέπει να δούμε».

Έχω γράψει και άλλα πράγματα εδώ πέρα, τα οποία δεν έχουν πλέον νόημα γιατί εσείς έχετε ήδη καταλάβει. Προσέχετε μερικές αντιφάσεις και παρατηρήσεις, που επισήμανα από τους τεχνικούς.

i). Αντίφαση πρώτη: Έχω εδώ, ένα αντίγραφο δικό σας κύριε Τσανάκα, από το Πανεπιστήμιο το έχω πάρει, είναι από τη Σύνοδο που είχατε κάνει στο Βόλο, για τις βέλτιστες διατάξεις. Έχω δει ότι ασχολείστε εδώ και χρόνια με αυτό το πράγμα και συγχαρητήρια γιατί πράγματι, είναι και αυτό μια συμβολή, γιατί εγώ δεν είμαι από αυτούς που λένε ότι δεν υπάρχει μια μικρή μείωση στα πεδία.

Είμαι από αυτούς, και το έχω πει και στους Συλλόγους, ότι ναι υπάρχει. Προσέξτε, όμως, ποιο είναι το ερώτημα. Κοιτάξτε ποια είναι η αντίφαση. Από τη μια μεριά λένε κάποιοι εδώ «έλα τώρα, θα κάνουμε έτσι για 4, 5, μικροτέσλα;». Πόσο τοις εκατό κατεβάζει αυτό το πεδίο; 17-18% στην ενεργό τιμή, 30-35%, είπε ο κύριος δήμαρχος, στη μέγιστη. Εγώ θα τα δεχθώ αυτά.

Αν τα όρια είναι πράγματι ασφαλείας, τα σημερινά, αυτά που έχουν πέσει γύρω στο 15% από τα παλιά όρια, για παράδειγμα στο μαγνητικό πεδίο από τα 1600μΤ στα 640 και σήμερα στα 100. Αν πράγματι αυτά τα όρια είναι ασφαλείας, τότε η βέλτιστη διάταξη κάνει μια μικρή μείωση, αλλά δεν προσφέρει και τίποτα, αφού τα όρια είναι ψηλά…

(Αφήστε με να πω το συλλογισμό μου… ) Λέω, λοιπόν, είναι μια αντίφαση αυτή στους τεχνικούς. Δεν είναι δική σας αντίφαση… (Μη με κόβετε… Σας άκουσα, μιλήσατε 55 λεπτά. Και καλά κάνατε).

Λοιπόν, προσέξτε ποια είναι η αντίφαση των τεχνικών, όχι του κυρίου Τσανάκα. Απ’ τη μια μεριά ανάγεται η βέλτιστη διάταξη του κυρίου Τσανάκα ως κάτι πολύ σημαντικό, ενώ το όριο ασφαλείας είναι στο 100 και μιλάμε να μειώσουμε 17-20% επί 6 μικροτέσλα, πόσο θα κατέβει; Και από την άλλη μεριά μας λέει «για τόσα λίγα μικροτέσλα θα κάνουμε συζήτηση»; Αυτό είναι αντίφαση.

Πρέπει να αποφασίσουν οι τεχνικοί αν είναι όντως όριο ασφαλείας τα 100 μικροτέσλα, ή είναι το κόλπο, που είπαν κάποιοι ειδικοί, για να μην τρίξει το παγκόσμιο σύστημα ηλεκτρισμού. Και θα το πούμε στ’ αλήθεια.

Εδώ εφαρμόζουμε τώρα γύρω στα 99% τη λογική της παραγωγικής ενέργειας με το νόμο του Faraday. Όπου μάλιστα δεν πήγαμε στις ήπιες μορφές ενέργειας, πήγαμε σε ένα συγκεντρωτικό σύστημα, οπότε είναι ανάγκη να υπάρχουν και Κ. Υ. Τ. και πυλώνες και 400.000 Volt κλπ.

Αν στις αρχές του αιώνα δεν μπαίναμε σε αυτή τη λογική της νεωτερικότητας, που υπήρχε τότε, αλλά είχαμε μια άλλη λογική, πράγμα που δεν ισχύει βέβαια, αλλά θεωρητικά το αναφέρω, και ήταν ήδη γνωστό το φωτοηλεκτρικό φαινόμενο και πηγαίναμε στη λογική της αποκέντρωσης και παίρναμε την ενέργεια από τον ήλιο, θα συζητάγαμε σήμερα γι’ αυτά τα θέματα; Μπαίνει (όμως) ένα ερώτημα. Βέβαια η ιστορία της ανθρωπότητας δεν πήγε έτσι, πήγε αλλιώς. Αλλά η ηλιακή ενέργεια είναι μπροστά μας και θα το δουν και τα παιδιά μας.

ii). Μια δεύτερη παρατήρηση: Είπε ο κύριος Τσαλίκης, αν φύγουν οι υποσταθμοί και μειωθεί κατά 20 ή 10 φορές κάτω η ενεργός τάση, θα υψωθεί 10 φορές πάνω και η ενεργός ένταση. Δεν μας είπε όμως, ο κύριος Τσαλίκης ότι σύμφωνα με το νόμο του Kirchhoff, μπορούμε να φτιάξουμε απέξω τους υποσταθμούς και με διάφορες και με πολλές γραμμές.

Όχι μόνο για την Πάτρα, γιατί οι πυλώνες και οι γραμμές μεταφοράς δε φέρνουν ενέργεια μόνο για την Πάτρα, όπως επίσης και για το Αίγιο, για τα Καλάβρυτα, κλπ. Αν τους φτιάξουν, λοιπόν απέξω τους υποσταθμούς, θα φέρουν πολλές γραμμές μεσαίας τάσης και έτσι θα μειωθεί το πεδίο.

Επομένως, μάλλον οικονομικό είναι το πρόβλημα και πολιτικό, διότι ήδη έχω εδώ στα χέρια μου, εχθές το έλαβα στα χέρια μου, ένα περιοδικό που αναφέρεται σε αγώνες αντίστοιχους για τα Κ.Υ.Τ. στην Αττική. Είναι το περιοδικό «Άρδην».

iii). Μια άλλη παρατήρηση: Μιλήσατε και μιλάμε για προβλήματα από την υπογειοποίηση. Έχω στα χέρια μου. λοιπόν, από το σάϊτ του Υπουργείου Ανάπτυξης, που λέει «Ποιότητα των υπηρεσιών της ΔΕΗ κ. λ. π.», και λέει σε ένα σημείο: «Εμείς τι θα κάνουμε; Λέει το Υπουργείο Ανάπτυξης: Υπογειοποίηση των καλωδίων της ΔΕΗ».

Προχωρά ήδη σε πολλά σημεία σε συνεργασία με τους ΟΤΑ. Δηλαδή, το επίσημο σάϊτ του Υπουργείου θεωρεί την υπογειοποίηση σπουδαίο πράγμα. Αποφασίστε λοιπόν: Είναι σπουδαίο πράγμα εκείνη η λεπτή καμπύλη που έδειξε ο κ. Τσανάκας που θα διαβαίνει στο καροτσάκι η μαμά με το μωρό. Δημιουργεί προβλήματα: Δώστε μας μια απάντηση. (Χειροκροτήματα).

iv). Μια ακόμη παρατήρηση: Πρέπει να τονιστεί και να ξεκαθαριστεί ότι τα μαγνητικά πεδία για τα οποία μιλάμε είναι εναλλασσόμενα, το είπε κάποιος προηγούμενος ομιλητής, η ανθρωπότητα, παρότι τα μικροτέσλα είναι πολύ μεγαλύτερα από το μαγνητικό πεδίο της γης, πρέπει όμως να καταλάβουμε ότι το μαγνητικό πεδίο της γης είναι σχετικά ομογενές και σταθερό, ενώ αυτό είναι εναλλασσόμενο το πεδίο.

Δεν ξέρω αν υπάρχουν μελέτες σε αυτό το ζήτημα. Πάντως, είναι γεγονός ότι ο άνθρωπος, χιλιετηρίδες τώρα έχει προσαρμοστεί σε αυτό. Και όπως είπε ένας ομιλητής, έχει πάρα πολλές δυνατότητες να αμυνθεί ο οργανισμός του ανθρώπου.

v). Μια τελευταία παρατήρηση: Εδώ από τις καμπύλες (Σ. Σ. τις γραφικές παραστάσεις), για τα 150.000 Volt, βλέπω από τις μελέτες του κ. Τσανάκα, όπως αυτή που δώσατε προηγουμένως στον κύριο Δήμαρχο, πράγματι δείχνετε μια μείωση.

Δεν ξέρω, εγώ δεν έχω κάνει μετρήσεις, δεν είμαι ειδικός με την στενή έννοια του όρου, όμως είδα ότι η μείωση είναι μέχρι τα 20 μέτρα περίπου, δεξιά και αριστερά. Δηλαδή, από τα 20 μέτρα και μετά δεν αλλάζει τίποτα. Όπως περνάνε οι γραμμές με τα διπλά κυκλώματα, με τη βέλτιστη διάταξη, βλέπω εδώ από τις καμπύλες από τις δικές σας καμπύλες, ότι η μείωση είναι γύρω στα 20-25 μέτρα. Άρα, ωφέλεια πέρα από τα 20 μέτρα δεν έχουμε.

Θα αφήσω κάποια πράγματα που είχα και να πω κάποια, κάτι δηλαδή που έχει σχέση με αυτό που ξεκίνησα από την αρχή:

«Δεν υποστηρίζω ότι πρέπει να γυρίσουμε πίσω το ρολόι της ιστορίας. Τους δύο τελευταίους αιώνες, όμως, κυριευτήκαμε από μια πολιτισμική αντεπανάσταση. Ο τρόπος με τον οποίο χειριστήκαμε την επιστήμη και την τεχνολογία το δείχνουν οι πόλεμοι του 20ου αιώνα, μας γυρίζουν πίσω. Πρόκειται για αντεπανάσταση. Πρέπει να περάσουμε στη μετα-νεωτερικότητα με νέα δεδομένα, με νέα αντίληψη».

Η αρχή της προφύλαξης, έτσι, όπως την έδωσε ο κύριος Νικολόπουλος, είναι ένα στοιχείο πάνω στο οποίο πρέπει να στηριχτούμε. Ήλθε η ώρα της έναρξης της παγκόσμιας απεξάρτησης από τη θεοποίηση της τεχνολογίας, χωρίς να θεωρώ ότι οτιδήποτε έχει σχέση με την τεχνολογία δημιουργεί πάντα ασθένειες και αρνητικές επιδράσεις.

Και μόνο, όπως είπε ο κύριος δήμαρχος, να έχεις αυτούς τους τεράστιους πυλώνες, αισθητικά δημιουργούν ένα ψυχοπλάκωμα. Και κατά κάποιο τρόπο είναι ένα σύμβολο κατοχής της περιοχής μας από τη ΔΕΗ.

Τι μπορεί να γίνει; Καλώς ή κακώς, κακώς η Ελλάδα αναπτύχθηκε άναρχα. Όχι μόνο στο θέμα των πυλώνων. Σε δεκάδες, εκατοντάδες ζητήματα. Αυτά θα τα υποστούμε. Ούτε είναι δυνατόν να ανατρέψουμε τα σημερινά δεδομένα και κυρίως τις παραγωγές και μεταφορές ηλεκτρικής ενέργειας απόλυτα. Όμως, ενώ πριν 50 χρόνια η ΔΕΗ έστησε τα Κ. Υ. Τ. σε μη κατοικημένες περιοχές, και πολύ σωστά έκανε, χωρίς να υπάρχει καμιά υποψία προβλήματος, σχεδόν καμία υποψία, σήμερα, που γίνεται παγκόσμια κατακραυγή αντιδρά.

Ακούσατε πριν ότι οι μελέτες που γίνονται από διάφορους επιστήμονες, ανεξάρτητα αν αξιολογούνται από το επίσημο σύστημα κυριαρχίας του ηλεκτρισμού, καλώς ή κακώς, αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο.

Οι αντιδράσεις παγκοσμίως αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο και προσέξτε, τις αντιδράσεις δεν τις κάνουμε αμόρφωτοι άνθρωποι, δηλαδή δεν δεχόμαστε ότι εμείς που αντιδρούμε, είμαστε οι αμόρφωτοι και εσείς οι μορφωμένοι.. Εννοώ εσείς, όσοι υποστηρίζετε με νύχια και με δόντια αυτό το σύμπλεγμα, που λέγεται παραγωγή, κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και παραγωγή τεχνολογία.

Αγαπητοί συμπολίτες, τελειώνοντας την παρέμβαση μου αυτή, έστω και έξω από το κείμενο, θέλω να πω, πως η σύγχρονη τεχνολογία, κατασκευασμένη από τους ειδικά ειδικούς, χωρίς ολιστική αντίληψη για τη ζωή, δωρίζεται χωρίς περίσκεψη σε ανθρώπους που πολλές φορές είναι απάνθρωποι διαχειριστές της κοινωνικής και πολιτικής ζωής, στους γραφειοκράτες.

Ασφαλώς δεν καταλογίζονται ιδιοτελείς σκοπιμότητες σε όλους. Είναι μπλεγμένοι σε μια φιλοσοφία ζωής. Μπορούν και αυτοί να βγουν απ’ αυτή τη φιλοσοφία. Το πιο ακραίο φαινόμενο αυτού του άμυαλου πολιτισμού το βλέπουμε στον ηλεκτρονικό πόλεμο. Ο πόλεμος που γίνεται τώρα είναι ηλεκτρονικός. Είναι πόλεμος της τεχνολογίας. Το αυγό, όμως, του φιδιού, βρίσκεται στην καθημερινότητα.

Από τις μικροσυσκευές που χρησιμοποιούμε, το κινητό μας που το δίνουμε με ευκολία στα παιδιά μας, μέχρι και για το θέμα, για το οποίο μιλάμε σήμερα, που είναι κυρίως το ζήτημα των επιπτώσεων των γραμμών μεταφοράς, είναι δουλειά, λοιπόν των ζωντανών ανθρώπων. Και είναι κυρίως των παιδιών μας και όσων έχουν μεγάλα οράματα και ριζοσπαστική αντίληψη, ριζοσπαστική πολιτική, αλλά με ανθρωπιστικά χαρακτηρι­στικά, να ζητούν και πρόληψη και προφύλαξη από την εξάρτηση του σύγχρονου τεχνολογικού εξοπλισμού.

Δεν μπορούμε (επομένως) να παραδίδουμε άλλο έρμαια τα παιδιά μας σε αυτό τον πολιτισμό. Και αν η τέχνη της ζωής μπορεί να νικηθεί πρόσκαιρα, γιατί η ΔΕΗ είναι ένας πανίσχυρος οργανισμός, αν νικηθεί πρόσκαιρα από την τεχνική και τους τεχνικούς, ισχυρίζομαι πως εμείς και τα παιδιά μας θα πατήσουμε το φρένο του τρένου που οδηγεί την ανθρωπότητα στην καταστροφή, αν δεν αλλάξουμε αντίληψη για τη σημασία της τεχνολογίας.

Και πρέπει να σταματήσουμε την αποϊεροποίηση της φύσης και την απαξίωση της ζωής για χάρη της επιστήμης και της τεχνολογίας, δηλαδή την απαξίωση αυτού που λέμε οι θεολόγοι «θεία δώρα της δημιουργίας».

Και να περάσουμε, μετά και την παγκόσμια κατακραυγή σε αυτόν τον τεχνολογικό πόλεμο που γίνεται στις μέρες μας, αλλά και ενεργειακό, να περάσουμε και να δούμε με μάτια ανοιχτά τα παιδιά του διαδικτύου και του κινητού. Αυτά που είναι εγκλωβισμένα στα μαγνητικά πεδία, πώς αντιδρούν στη ζωή που έρχεται σε αυτά. Εμείς μεγαλώσαμε και κοντεύουμε να πεθάνουμε. Τα παιδιά μας όμως όχι.

Σημείωση: Δημοσιεύεται στο βιβλίο «Ηλεκτρομαγνητικά πεδία, Υγεία & Περιβάλλον», Οβρυά 2003, επιμέλεια ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ & ΙΩΑΝΝΑΣ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ, σελ. 190-195.

Για μια ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ με κέντρο τη ΖΩΗ I

Η περίπτωση παραγωγής και μεταφοράς της ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ της ΔΕΗ. Μια απάντηση των πολιτών-πελατών στις επιπτώσεις στην ζωή και τη φύση.

Παναγιώτης Α. Μπούρδαλας

Γραπτή εισήγηση, που τμήματά της εκφωνήθηκαν στην ημερίδα «Ηλεκτρομαγνητικά πεδία, Υγεία και Περιβάλλον» στην Οβρυά Μεσσάτιδας, 30-03-2003.

Αγαπητοί φίλοι,

με αφορμή το ζήτημα της διέλευσης των Πυλώνων Υ. Τ. από την περιοχή μας και τις διαμάχες με την ΔΕΗ για μια 10ετία, έχω την ευκαιρία να μιλήσω σήμερα από τη σκοπιά του συλλόγου πρόληψης, απέναντι στις εξαρτησιογόνες ουσίες, και όχι μόνο. Ο σύλλογός μας που δημιουργήθηκε πριν 3 χρόνια στη περιοχή του Δήμου Μεσσάτιδας για τις ανάγκες της ζωής, έχει την ονομασία «Παλμός ζωής». Φυσικά, και πολλοί άλλοι μηχανισμοί του πολιτισμού μας είναι αλλότριες δυνάμεις προς την ουσία της ζωής.

Η σύγχρονη τεχνολογία μεταμορφώνεται κι αυτή σε δύναμη πάνω στον άνθρωπο και πάνω στη φύση. Ο πόλεμος των ημερών, δείχνει και τα δύο, με «σοκ και δέος»!!!. Ούτε τη φύση προστατεύει με το απεμπλουτισμένο ουράνιο στις βόμβες, ούτε τους λαούς και τους ανθρώπους απελευθερώνει. Και αν το πρόβλημα ήταν μόνο για τις πολεμικές εκστρατείες, η ελπίδα θα βρισκόταν μόνο στο τέλος του πολέμου. Όμως ο «ιδεώδης άνθρωπος» του πολιτισμού μας, είναι ο τυποποιημένος άνθρωπος της καθησυχαστικής ζωής, της αγοραίας αντίληψης, του μεταλλαγμένου όντος και από την σύγχρονη τεχνολογία. Γι’ αυτό, δεν φτάνει σήμερα να μιλήσουμε μόνο στη γλώσσα της επιστήμης και της τεχνικής της, αλλά κυρίως στη γλώσσα της ζωής.

Και για να γίνω συγκεκριμένος: τίθενται ξανά και δυνατά τα θεμελιώδη ερωτήματα «πως αρμόζει να ζούμε» και «τι νόημα έχει η ζωή μας». Τα ερωτήματα που κυριάρχησαν στον 20ο αιώνα «πως φτιάχνουμε τα πράγματα» και «πως αυτά ευκολύνουν τη ζωή μας», τα οποία απευθύνθηκαν στην τεχνολογία και τους ειδικούς της, δεν έχουν οριστικά πια, καμιά ηθική και καμιά πολιτισμική αξία από μόνα τους.

Στο σημείο αυτό, θα μου επιτρέψετε να θεωρήσω, πως τα προβλήματα αυτά έχουν πολύ βαθύτερα αίτια, και δεν είναι μόνο ζήτημα κακής επιστημονικής και τεχνολογικής διαχείρισης. Έχουν να κάνουν με τα θεμέλια του επιστημονικού και τεχνολογικού κοσμοειδώλου μας, δηλαδή φτάνουν μέχρι την εννοιολογική μας σκέψη.

Έτσι εύκολα μπορεί να πιστέψει ο άνθρωπος πως ό,τι άλλοτε προσπαθούσε να πετύχει με τη θρησκεία ή τη μαγεία, σήμερα το κατορθώνει χάρη στην επιστήμη, γι’ αυτό και επενδύει στην επιστήμη καθαρά θρησκευτικές ή μαγικές προσδοκίες. [1] Οι εφαρμογές όμως της επιστήμης συχνά πια μας διαψεύδουν οικτρά!!!! Στην εποχή μας ολόκληρος ο πολιτισμός μας έχει γίνει άνω – κάτω, επιζητώντας με μανία την εξειδίκευση. Στ’ αυτιά μας μπορούμε να ακούσουμε την προφητική κραυγή του Τ. Σ. Έλιοτ: «Που είναι η ζωή που χάσαμε στης ζήσης την τύρβη; Που είναι η σοφία που χάσαμε στη γνώση; Που είναι η γνώση που χάσαμε στις πληροφορίες;» [2]

Εδώ λοιπόν δεν εκφράζω μίσος για τον «άνθρωπο κατασκευαστή», τον homo faber. Αντίθετα θέλω να τον υμνήσω, στον βαθμό που είναι δημιουργός, γιατί «μέτρον πάντων των χρημάτων, δηλαδή και τεχνολογικών επιτευγμάτων, άνθρωπος…».

Στην ημερίδα αυτή, όπως και σε άλλες παρόμοιες (ΤΕΕ 26-05-1993, ΟΙΚΙΠΑ 24-05-2002), πολύ εξειδικευμένοι επιστήμονες, με προσήλωση στις επιστημονικές τους βεβαιότητες, τοποθετούνται για την ψυχή του σύγχρονου τεχνολογικού πολιτισμού. Πρόκειται για τα τεχνικά ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία, που προστέθηκαν ραγδαία τον 20ο αιώνα στα φυσικά, που μαζί τους ζούσε φιλικά η ανθρωπότητα χιλιετηρίδες. Τα τεχνολογικά συγκροτήματα που τα παράγουν και τα διασκορπίζουν, όπως τα συγκεντρωτικά ηλεκτρικά εργοστάσια παραγωγής της ηλεκτρικής ενέργειας, με επακόλουθο τους υποσταθμούς μετατροπής της τάσης και τις γραμμές μεταφοράς των ηλεκτρικών φορτίων, στη-ρίχτηκαν κυρίως στο νόμο του Φαραντέϊ (1833). Οι κεραίες εκπομπής για την κατανάλωση πληροφοριών και οι συσκευές κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας είναι η αναπόφευκτη προέκτασή τους.

Δυστυχώς ο πολιτισμός μας στις αρχές του 20ου αιώνα, στη μεγάλη καμπή και της σύγχρονης τεχνολογίας, δεν κατάφερε να ακολουθήσει την ολιστική αντίληψη για τη ζωή, σ’ Ανατολή και Δύση, αλλά την σχολαστική, αναλυτική και μηχανιστική ( βλέπε Μπέρτραντ Ράσελ). Αυτός και ο ποταμός των όμοίων του, κόντεψαν να μας πείσουν μέσα σε 100 χρόνια, ότι καθήκον του ανθρώπου είναι να εξερευνά τον φυσικό κόσμο, να κυριαρχεί πάνω σ’ αυτόν, και μάλιστα να εφαρμόζει πάραυτα τις ανακαλύψεις στην καθημερινή ζωή, χωρίς να εξετάζει τις συνέπειες τόσο πάνω στην ανθρώπινη ζωή, όσο και πάνω στη φύση.

Και φτάνουμε στο σήμερα, όπου βρισκόμαστε μπροστά στα τεράστια οικονομικά και οικολογικά προβλήματα και απέναντι στο δέος του γάμου τεχνοκρατίας και στρατοκρατίας. Δεν διδάχτηκαν ακόμη οι υπερεξειδικευμένοι τεχνοκράτες, για τον αναχαιτιστικό τρόπο που λειτούργησαν οι αρχαίοι πολιτισμοί πάνω στην εξέλιξη της τεχνικής εν γένει. Αναφέρω ενδεικτικά τον στρόβιλο του Ήρωνα του Αλεξανδρέα, τον πρόδρομο της ατμομηχανής, ήδη από το 100 π.Χ.. [3] Αυτό έχει τεράστια σημασία για το κεντρικό θέμα της ημερίδας μας.

Να θυμίσω εδώ, πως από το 1887 ο Χέρντζ είχε ανακαλύψει το φωτοηλεκτρικό φαινόμενο και το οποίο εξήγησε ο Αϊνστάίν το 1905, το οποίο μπορούσε να μας δώσει ηλεκτρική ενέργεια από τον Ήλιο. Επίσης η ανθρωπότητα είχε ισορροπήσει με όλες τις άλλες ήπιες μορφές ενέργειας, οπότε μπορούσαν οι τεχνοκράτες με πιο αργούς ρυθμούς, αλλά σταθερούς, να μας οδηγήσουν σε πιο φιλική με την ζωή, τεχνοφύση. Δεν το έκαναν γιατί ήταν δέσμιοι της μηχανιστικής φιλοσοφίας και έγιναν όργανα της κάθε γραφειοκρατίας.

Έτσι η σημερινή κουβέντα θα είχε ένα τελείως διαφορετικό νόημα, αφού η κάθε ΔΕΗ θα είχε πια άλλα χαρακτηριστικά. Στον βαθμό που οι ελπίδες μας διαψεύσθηκαν και η υπόσχεση δεν εκπληρώθηκε, είναι λογικό και απαραίτητο να ξεκινήσουμε ένα καινούργιο ταξίδι» λέει ο οικοφιλόσοφος Χένρικ Σκολιμόφσκι.[4] Γι’ αυτό και η ΔΕΗ, σαν μονοπώλιο του κράτους μας στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας μαζί με το Υπουργείο Ανάπτυξης, πρέπει να παραδειγματιστούν και να αντιληφθούν, πως η ζωή και η φύση δεν μπορούν να περιμένουν.

Σήμερα ενώ γνωρίζουμε πως η χρήση της ηλιακής ενέργειας μπαίνει με αργά και δειλά βήματα στη ζωή των Δυτικών κοινωνιών, ο πόλεμος του 2003 φαίνεται να είναι κατ΄ εξοχήν και ένας τέτοιος πόλεμος.

*

Είμαστε λοιπόν πια κυριολεκτικά βουτηγμένοι σ’ αυτό το συγκεντρωτικό σύμπλεγμα της κάθε ΔΕΗ, με το δέλεαρ όλων των εφαρμογών του να μας τυφλώνει για ένα αιώνα και βάλε. Ευτυχώς όμως για τα παιδιά μας, το ζήτημα των ήπιων μορφών ηλεκτρικής ενέργειας, είναι ακόμη μπροστά μας. Οπότε απ’ αυτή την άποψη οι μικροβελτιώσεις είναι επιπέδου ασπιρίνης, όπως και η βέλτιστη διάταξη των Γ. Μ. Υ. Τ. [5]. Παρά τη σχετικά μικρή αξία τους, αποκοιμίζουν συχνά τους ανθρώπους και τους λαούς. Πιστεύω λοιπόν πως είναι ακόμη καιρός το τραίνο της ανθρωπότητας, να φρενάρει πριν την επικίνδυνη στροφή, να σταματήσει και να κατεβάσει τους επιβάτες σε ένα άλλο ενεργειακό τρόπο ζωής, λιγότερο ριψοκίνδυνο και περισσότερο μυαλωμένο!!! Προλαβαίνουμε να πατήσουμε φρένο. Και αυτό καταλήγει να είναι το νόημα αυτής της ημερίδας.

Η ΔΕΗ και η πολιτεία θα μπορούσαν να μας αποδείξουν πως βλέπουν μακριά, κάνοντας το απλό και αυτονόητο: Να αλλάξουν ριζικά τον τρόπο αντιμετώπισης της ζωής και του κέρδους της επιχείρησης. Να αλλάξουν λοιπόν με βραχυπρόθεσμο, μεσοπρόθεσμο και μακροχρόνιο χρονοδιάγραμμα , συμβατό με τις ανάγκες μας, την σημερινή αντίθεση τεχνολογίας, οικονομικής πολιτικής και κυριαρχίας με τις επιπτώσεις στην υγεία και το περιβάλλον. Το άλλοθι, ότι μας επιβάλει τα πάντα η Ε. Ε., λες και εμείς δεν έχουμε λόγο, τελείωσε με τον πόλεμο της χρονιάς, αφού η μπεταρισμένη πολιτική της έγινε φύλλο και φτερό.

Τίθεται λοιπόν το ερώτημα: η ΔΕΗ και η Πολιτεία θα μπορούσαν με δική τους πρωτοβουλία να διώξουν όλους τους πυλώνες Υ. Τ. από το κατοικημένο Πολεοδομικό συγκρότημα της Πάτρας, απομακρύνοντας τα ΚΥΤ έξω απ’ αυτό; Ασφαλώς όχι, κατά τη γνώμη μου, γιατί είναι ακόμη δέσμιοι της λογικής της επιχείρησης, του κέρδους και της λογικής της κυριαρχίας.

Προσέξτε, πρόσφατη διατύπωση της Δ. Ε. Η. προς τον ΔΗΜΟ μας, τον περασμένο Σεπτέμβρη: «στη φάση αυτή παρακαλούμε να έχουμε τη σύμφωνη γνώμη του Δημοτικού σας Συμβουλίου, καθώς επίσης και την βοήθειά σας σε τυχόν μεμονωμένες αντιδράσεις». (έγγρ. 23907/20.9.02 της ΔΕΗ). Πέραν της υποτίμησης του Δήμου, νουθετεί τους αιρετούς άρχοντες, απέναντι στους πολίτες που τους εξέλεξαν, απέναντι έστω στους πολίτες-πελάτες της επιχείρησης!!!! Αν επρόκειτο για μια παρέκκλιση, το ζήτημα θα ήταν ανάξιο λόγου. Το κείμενο αυτό φαίνεται πως εκφράζει με κυνικότητα αυτό, που ήδη πολλοί έχουμε ισχυριστεί. [6] Η ΔΕΗ λοιπόν, ακολουθεί ακόμα τη λογική της πυγμής, τη λογική του μύθου της ισχύος, που διαπλέκεται με το μύθο του πολιτισμού της ευζωίας και της ανάπτυξης για το κέρδος μέσω της υψηλής τεχνολογίας. Δείχνει να μη νοιάζεται για τη ζωή, παρά μόνο για την διόρθωση των επί μέρους διασυνδέσεων και αγνοεί τα θεμελιώδη προβλήματα της ολότητας, των σκοπών και τη σχέση της λογικής με τον άνθρωπο και με τον κόσμο.[7]

Δεν υποστηρίζω ότι πρέπει να γυρίσουμε πίσω το ρολόι της ιστορίας. Τους δύο τελευταίους αιώνες όμως κυριευτήκαμε και συνθλιβήκαμε απ’ αυτή την πολιτισμική αντεπανάσταση της ιστορίας. Σήμερα είναι η ώρα να αποδεσμευτούμε από αυτά τα τεχνολογικά δεσμά που οι πολλοί ακούσια και οι λίγοι εκούσια χαλκεύσαμε για τους εαυτούς μας. Ήλθε η παγκόσμια ώρα της έναρξης της απεξάρτησης και αυτό το φωνάζουμε δυνατά και στο κόσμο των τεχνικών.

Αν πιστέψουμε καταφατικά στη ζωή, τότε δεν μπορούμε να πάρουμε μέρος στην εντροπική διαδικασία του θανάτου. Γιατί μπορεί να είμαστε ένας παράτολμα ριψοκίνδυνος πολιτισμός, αλλά καθημερινά αποδεικνυόμαστε ένας άμυαλος πολιτισμός. Γι’ αυτό ας προσέξουμε μαζί, εκεί που τυπικά περιστρέφεται η ημερίδας μας, πόσα στοιχεία αφήνουν στο σκοτάδι, με περισσή τέχνη, οι τεχνοκράτες του ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού συμπλέγματος:

Α). Αποφεύγουν να ανακοινώνουν στο ευρύ κοινό, πως οι Ανατολικές χώρες είχαν και έχουν σχεδόν 100 φορές μικρότερα τυπικά όρια ασφαλείας απ’ αυτά της Ε. Ε. Έτσι υποσκάπτουν με το σκεπτικό της Π. Ο. Υ.(1981), ότι « τα όρια επικινδυνότητας των ανατολικών χωρών καθιερώθηκαν με κριτήριο την πλήρη πρόληψη οποιωνδήποτε επιπτώσεων για την υγεία», ενώ των Δυτικών με το σκεπτικό «όχι άμεσες επιπτώσεις στην υγεία».[8] Το πνεύμα αυτής της έκφρασης δείχνει την απαξία τόσο για την αξία της ανθρώπινης υγείας, αλλά και απαξία του ρόλου της τεχνολογίας ως δημιουργίας.

Β). Δεν τονίζεται η συνεχής τάση μείωσης των ορίων ηλεκτρικού και μαγνητικού πεδίου στον Δυτικό Ευρωπαϊκό κόσμο. Έτσι το όριο για το μαγνητικό πεδίο πέφτει από τα 1600 μΤ στα 640 (πτώση στο 40%) και από εκεί πέρυσι στα 100 (πτώση στο15,62%). Συνολική πτώση στο 6,25% σε μια δεκαετία. Αντίστοιχα για το ηλεκτρικό πέφτουν από τα 12 στα 10 ( πτώση στο 83,33%) και από εκεί στα 5KV/m σήμερα (πτώση στο 50%). Συνολική πτώσηστο 41,66%. [9] Το ερώτημα είναι η κατρακύλα των ορίων, σε πόσα χρόνια θα πιάσει τα όρια των ανατολικών χωρών και σε πόσα θα συμφωνήσει με αυτά της ALARA;

Γ). Δεν ανακοινώνεται και δεν υποστηρίζεται η πολιτική της «ΣΥΝΕΤΗΣ ΑΠΟΦΥΓΗΣ» ALARA (συμπεράσματα της Αμερικανικής έκθεσης NCRP), όπου τα όρια σταδιακά έπρεπε να φτάσουν στα 0,2 μΤ για το μαγνητικό πεδίοκαι 10V/m για το ηλεκτρικό πεδίο.[10] Μιλάμε για τιμές ορίων ασφαλείας, που πρέπει να μας πιάσει όλους μας «σοκ και δέος»!!!

Δ). Εννοείται πως έτσι αποκρύπτεται ότι δεξιά κι αριστερά των Γ. Μ. Υψηλής Τάσηςτα όρια ασφαλείας δεν σταματούν στα 25m, αλλά φτάνουν στα 200m και έχει ο Θεός στο μέλλον.

Ε). Αποτέλεσμα των παραπάνω, φαντάζει πράγματι σαν ασπιρίνη και χωρίς ιδιαίτερη αξία η λεγόμενη βέλτιστη διάταξη, αφού η όποια μείωση των πεδίων δεν ισχύει πέρα από 20-25 m.

ΣΤ). Είναι φυσικό για τους τεχνοκράτες, δέσμιους στη σχολαστική και μηχανιστική αντίληψη της επιστήμης και τεχνολογίας, να μη δέχονται τις κλινικές επιπτώσεις στην υγεία εξ αιτίας των πεδίων, και ιδίως για τα παιδιά, όπου π.χ. ο κίνδυνος της λευχαιμίας εξ αιτίας της έκθεσης σ’ αυτά ξεπερνάει στατιστικά το 250%, από ότι στους μεγάλους. [11] Οπότε έτσι δυσκολεύονται να μάθουν οι σύλλογοι γονέων ότι τα παιδιά τους στα σπίτια και στα σχολεία θέλουν ειδική προστασία!!!

Ζ). Επιπλέον οι θεωρητικοί υποστηρικτές του κυρίαρχου συμπλέγματος αναφέρονται μόνο στις τιμές των πεδίων και όχι και στην έμμεση επίδραση των Γ. Μ. Υ. Τ. για τους πρόσθετους , έστω πιθανούς, μηχανισμούς βιολογικής επίδρασης, όπως της συσσώρευσης των ραδιενεργών στοιχείων πολωνίου και ραδονίου, και αφού γνωρίζουμε πως δεν υπάρχουν όρια ασφάλειας για την ραδιενέργεια. [12]

Η). Το πιο καταπληκτικό από τα επιχειρήματα των τεχνοκρατών είναι η έμφαση στην επικινδυνότητα μερικών από τις συσκευές που χρησιμοποιούμε. Δεν λένε βέβαια πως λίγες μόνο απ’ αυτές έχουν τιμές των πεδίων συγκρίσιμες με αυτές της Υ. Τ. της ΔΕΗ, πως ο χρόνος έκθεσης είναι μικρός (χωρίς να τον θεωρώ αθώο, αφού το πρόβλημα είναι αθροιστικό), πως παίζει μεγάλο ρόλο η απόσταση του καταναλωτή, αλλά το κυριότερο είναι πως αυτό δεν αφορά την ΔΕΗ, αλλά την παιδεία των καταναλωτών. [13]

Συμπερασματικά: Καταλαβαίνουμε πως απ’ την ΔΕΗ και το Υπουργείο Ανάπτυξης, εκτός και αν αποδείξουν το αντίθετο- απαξιώνεται ακόμα η ζωή, αφού με τη λογική της ισχύος, αντιστέκονται στις τοπικές κοινωνίες [14], έστωμε λιγότερα επιστημονικά όπλα, όταν αυτές διεκδικούν στη μεταβατική αυτή τεχνολογική περίοδο το αυτονόητο, δηλαδή με βάση την αρχή της πρόληψης ή έστω της προφύλαξης, [15] να μην εκτίθενται οι άνθρωποι χωρίς τη θέλησή τους στα πεδία, τουλάχιστον της Υ.Τ. Και εν τέλει, γιατί ενώ πριν 50 χρόνια η ΔΕΗ τοποθετούσε τα ΚΥΤ σε μη κατοικημένες περιοχές, όταν ακόμη οι επιπτώσεις άρχισαν να ψηλαφιούνται από λίγους επιστήμονες, ενώ σήμερα που έχουμε από σχετική έως πλήρη βεβαιότητα, για τις επιπτώσεις στην υγεία και το περιβάλλον, η ΔΕΗ δεν παίρνει την πρωτοβουλία από μόνη της; Μήπως είναι δέσμια ενός νεκρού πολιτισμού, που είναι πια άταφος νεκρός; Και δεν πιστεύω να ρίξουν αλλού τις ευθύνες. Εξ άλλου τα πάντα προσαρμόζονται. Και ήλθε η ώρα.

Εμείς κατανοούμε το πρόβλημα των επιπτώσεων στην υγεία μας, το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής, χωρίς να αφήνουμε απ’ έξω την υποβάθμιση των κατοικημένων περιοχών και των ιδιοκτησιών, απ’ όπου περνούν οι Γ. Μ. Υ. Τ. Γι’ αυτό εμείς και τα παιδιά μας δεν θα υπογράψουμε με τα ίδια μας τα χέρια την υποβάθμιση της περιοχής μας και της ζωής μας. Τώρα που πειστήκαμε, όχι μόνο για τις ορατές επιπτώσεις τους, αλλά κυρίως για τις αόρατες, δεν αντέχουμε ναβλέπουμε τους πυλώνες Υ. Τ., το σύμβολο κατοχής της περιοχής μας από τη ΔΕΗ. Δεν τους θέλουμε, είτε μαζεμένους στις παλιές γραμμές, είτε χωρισμένους σε παλιές και καινούργιες στο Δήμο μας για τα επόμενα 50 χρόνια. Αν η ΔΕΗ δεν σταματήσει αυτά τα σχέδια και δεν μεθοδεύσει την έξοδο των υποσταθμών έξω από τo πολεοδομικό μας συγκρότημα, και επιμείνει στην πολιτική της εμείς σαν πελάτες και κυρίως σαν πολίτες θα απαντήσουμε με την δική μας πολιτική.

Αγαπητοί συμπολίτες, τελειώνοντας την παρέμβασή μου αυτή, θέλω να τονίσω πως η σύγχρονη τεχνολογία, κατασκευασμένη από τους ειδικά ειδικούς, χωρίς ολιστική αντίληψη της ζωής, δωρίζεται χωρίς περίσκεψη στους απάνθρωπους διαχειριστές της κοινωνικής και πολιτικής ζωής, στους γραφειοκράτες. Το πιο ακραίο φαινόμενο αυτού του άμυαλου πολιτισμού, το βλέπουμε στον ηλεκτρονικό πόλεμο της χρονιάς. Το αυγό του φιδιού όμως, μπορεί να μεγαλώνει στη μικρή κλίμακα. Μια τέτοια περίπτωση είναι η πολιτική της ΔΕΗ και των συνοδοιπόρων της.

Είναι δουλειά όμως των ζωντανών ανθρώπων, που έχουν μεγάλα οράματα και ριζοσπαστική πολιτική με ανθρωπιστικά χαρακτηριστικά, να ζητούν πρόληψη απ’ την εξάρτηση ενός τεχνολογικού πολιτισμού. Γιατί δεν μπορούν να παραδίδουν άλλο τα παιδιά τους, σ’ αυτό τον πολιτισμό, που εκδηλώνεται και στην βορά των ισχυρών πεδίων, και στην απειλή των ενεργειακών πολέμων.

Και αν η τέχνη της ζωής μπορεί να νικηθεί πρόσκαιρα από την ισχύ της τεχνικής και των τεχνικών, ισχυρίζομαι πως εμείς και τα παιδιά μας θα πατήσουμε το φρένο του τραίνου, που οδηγεί τόσο στην απαξίωση της ζωής, όσο και στην αποϊεροποίηση της φύσης, δηλαδή στην άρνηση των Θείων δώρων της Δημιουργίας, κατά την δική μας θεολογική παράδοση.[16] Τόσο η παγκόσμια κατακραυγή στον ενεργειακό πόλεμο του κόλπου με πρωτεύουσα την αντίδραση των παιδιών του κινητού και του διαδικτύου, όσο και η δική σας υπομονή σ’ αυτή την ημερίδα το δηλώνουν με περισσή έμφαση. Ευχαριστώ.

Του Αγίου Αλεξίου & του Ευαγγελισμού, Οβρυά 2003.



[1]. Χρήστου Γιανναρά, Ορθός λόγος και κοινωνική πρακτική, εκδ. ΔΟΜΟΣ 1984, σελ. 72 .

[2] . Choruses from the rock – Henryk Skolimowski ΟΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΑ, εκδ. Κάλβος 1984, μετ. Δ. Κούρτοβικ, σελ.36.

[3] . ΙΣΤΟΡΙΚΑ εφ. ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ, 30-01-2003, σελ. 11-130 & Προς μιαν απελευθερωτική τεχνολογία, Murray Bookcin, εκδ. ΔΙΕΘΝΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ, σελ. 89.

[4] . Henryk Skolimowski ΟΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΑ, εκδ. Κάλβος 1984, μετ. Δημοσθένης Κούρτοβικ, σελ.186-187.

[5] . Δ. Τσανάκα, τα Η. και Μ. Π. χαμ. Συχν. ως περιβαλλοντικοί παράγοντες, ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2000, Σελ.14 και ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΑΓΩΓΩΝ ΕΝΑΕΡΙΩΝ ΓΡΑΜΜΩΝ κλπ, ΣΥΝΟΔΟΣ ΒΟΛΟΣ 2000, σελ. 233-246.

[6] . Τάκης Νικολόπουλος, καθηγητής στο ΤΕΙ Μεσολογγίου, ημερίδα της ΟΙΚΙΠΑ 24-05-2002, Πρακτικά, σελ. 52.

[7] . Κορνήλιος Καστοριάδης, Η φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας, Αθήνα, εκδ. Ράππα 1978, σελ. 236.

[8] . Κ. Θ. Λολιούση, Βιολογικές επιδράσεις της Η. Μ. ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ, εκδ. ΔΙΑΥΛΟΣ , σελ.96.

[9] . Παράβαλε, Δ. Τσανάκας, ΠΡΑΚΤΙΚΑ ημερίδας ΟΙΚΙΠΑ, σελ. 6-7.

[10] . Κ. Θ. Λολιούσης, όπως προηγ., σελ.106, 208.

[11] . Νικ. Μπεράτης, ημερίδα ΟΙΚΙΠΑ, σελ.38-39.

[12] . Κ. Λολιούσης, σελ. 112-118.

[13] . Σ. Τσαλίκης, πρακτικά ημερίδας ΟΙΚΙΠΑ, σελ. 50-51.

[14] . Παναγ. Κάρπας, περιοδ. ΑΡΔΗΝ, τεύχ. 40-41, σελ.14.

[15] . Τάκης Νικολόπουλος, ΠΡΑΚΤΙΚΑ ημερίδας ΟΙΚΙΠΑ, σελ. 54-56.

[16] . Μητροπολίτη ΠΕΡΓΑΜΟΥ, ΙΩΑΝΝΗ Δ. ΖΗΖΙΟΥΛΑ, Η ΚΤΙΣΗ ΩΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ, Θεολογική προσέγγιση στο πρόβλημα της Οικολογίας, σελ 122-123.