• Η αρχή είναι το ήμισυ του παντός… πάντα!

  • Η Αποικία μας επί τα ίδια λημέρια!!!

  • Που και που περνόντας και από το Facebook

  • Επικοινωνία

  • PageRank

    Free Google PageRankChecker Script
  • Ανά την υφήλιο από 9-2-09

    free counters
  • Παγκόσμια όραση από 30-9-08

  • Εσείς τώρα είστε στην παρέα μου

    website stats
  • Επισκέψεις φίλων και περαστικών

    • 601,983 μελέτες ή ματιές από 10-11-2007
  • οι ερχόμενοι μετά πολλών επαίνων

    free web stats
  • Φρέσκα σχόλιαααα…

    Wag the Dog: Το μετα… στο Περί γάμου στη Μεγάλη Σύνοδο τ…
    manitaritoubounou στο Γάμος εν γένει και ορθόδοξος χ…
    Ιβάν ο οχληρός στο Γάμος εν γένει και ορθόδοξος χ…
    Ηθικισμός στην Ορθοδ… στο Να μην χάσουμε τα πάθη – Να τα…
    Κριτικά υποστηρικτικ… στο Δυνατότητες και κίνδυνοι στην…
    Ιβάν ο οχληρός στο Οι βασικοί άξονες του Μισθολογ…
    Στέργιος (Αλέξανδρος… στο Το άτομο ως «ομφάλιος λώρος» τ…
    Το Zωντανό Iστολόγιο… στο Να μην χάσουμε τα πάθη – Να τα…
    Χρηματίτες, στεφανίτ… στο «Παραδοσιακό» αλώνισμα στην Κέ…
    Yiannis Zagos στο Ο Δαρβίνος, ο Σεραφείμ Ρόουζ κ…
    manitaritoubounou στο Ο Δαρβίνος, ο Σεραφείμ Ρόουζ κ…
    Yiannis Zagos στο Ο Δαρβίνος, ο Σεραφείμ Ρόουζ κ…
    manitaritoubounou στο Άξιος!!!! Εψηφισμένος Επίσκοπο…
    eleni στο Άξιος!!!! Εψηφισμένος Επίσκοπο…
    Οι 19+2 εκκλησιές τη… στο Η Παναγιά της Κέρτεζης ως ΜτΒ…
  • Καλά, μ΄αυτά φάγατε το χρόνο σας αυτές τις μέρες;

  • Του μήνα μας, μέρες λόγου και σιωπής

    Μαρτίου 2009
    Κ Δ Τ Τ Π Π Σ
    « Φεβ.   Απρ. »
    1234567
    891011121314
    15161718192021
    22232425262728
    293031  
  • Τα τελευταία σφυρίγματα του τραίνου

  • Πρώτες κουβέντες στο Μανιτάρι του Βουνού

  • RSS Φιλαλήθης / Philalethe00

  • RSS Εκπαιδ. Παρέμβαση Αχαΐας

  • RSS Τσουκνίδα θεολογική

    • Παρουσιάστηκε σφάλμα. Το κανάλι ίσως είναι εκτός λειτουργίας. Δοκιμάστε αργότερα.
  • RSS Ἀγαθὸν τὸ ἐξομολογεῖσθαι…

  • RSS Κόκκινη Πιπεριά

  • RSS π. Λiβυος

  • RSS Στον ίσκιο του Ήσκιου

  • RSS ο Σα της Στροφής

  • RSS Άλιος φίλος

  • RSS Ιδιωτική Οδός

  • RSS Το ζωντανό ιστολόγιο

  • RSS Το βλέμμα κάθε Βδομάδας

  • RSS Black Cat ★ Red Cat

  • RSS Το μικρό κελλάρι

  • RSS Η ΣΠΗΛΙΑ ΤΟΥ ΝΟΣΦΕΡΑΤΟΥ

  • RSS Πόντος και Αριστερά

  • RSS Απλή και ήσυχη ζωή…

    • Παρουσιάστηκε σφάλμα. Το κανάλι ίσως είναι εκτός λειτουργίας. Δοκιμάστε αργότερα.
  • Ανασκαφές στο ορυχείο μας

  • Ομάδες μανιταριών στο καστανόδασος των αναστεναγμών

  • a

  • Ενώ σας καλώ κοντά μου, εσείς πάτε μακρυά μου

  • Μεταστοιχεία

  • RSS Κίν. Υπεράσπισης προσφύγων-μεταναστών Αχ

  • RSS ΚΥΝΟΚΕΦΑΛΟΙ

  • RSS Το εγκόλπιο του Ναύκο

    • Παρουσιάστηκε σφάλμα. Το κανάλι ίσως είναι εκτός λειτουργίας. Δοκιμάστε αργότερα.
  • RSS Πατρινή εκπ. Γκρίνια

  • RSS Εξαποδώ

  • RSS Καλλιτεχνική πατρινή διάδραση

  • RSS Θεαμαπάτες & Δικτυώματα

  • RSS OMADEON

  • RSS Ιθαγενείς

  • RSS utopia vs pragma

  • RSS GREEK RIDER

    • Παρουσιάστηκε σφάλμα. Το κανάλι ίσως είναι εκτός λειτουργίας. Δοκιμάστε αργότερα.
  • RSS Herr K.

  • RSS Άρωμα Ασίας πατρινής

    • Παρουσιάστηκε σφάλμα. Το κανάλι ίσως είναι εκτός λειτουργίας. Δοκιμάστε αργότερα.
  • RSS Το κονάκι του Αντώνη

  • RSS α-εργώδες

    • Παρουσιάστηκε σφάλμα. Το κανάλι ίσως είναι εκτός λειτουργίας. Δοκιμάστε αργότερα.
  • RSS οοδε-Ιστολόγιο

  • RSS Θεολογία Ζάντε – περιβάλλοντος

  • RSS Theoprόvlitos

  • RSS Ardalion’s Weblog

  • RSS ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ

Ο δάσκαλος στην ελληνική κοινωνία και η ταξική θέση του κατά Μάρξ

Του Βασίλη Ζενζεφύλη

«Η δουλειά του δάσκαλου είναι να τεχνουργεί ανθρώπους. Να αναλώνεται τίμια, να ετοιμάζει τα πλάσματα που θα ζήσουν όχι στην φύση, αλλά στον πολιτισμό, όχι στην ζούγκλα αλλά στην πόλη. Ενώ όλοι οι άνθρωποι που πλάθει ο δάσκαλος κάνουν ο καθείς το δικό του επάγγελμα και είναι ο καθείς μια ψηφίδα στο ενιαίο ψηφιδωτό της οικονομίας της αγοράς, εμείς με τον καιρό εχάσαμε τον ιδρυτικό χαρακτήρα της λειτουργίας του δασκάλου. Και την δουλειά του την επήραμε σα μια από τις πολλές δουλειές των ανθρώπων. Ένα επάγγελμα ρουτίνας. Μια μονάδα εργασίας όμοια με τις άλλες βλέπουμε και στο δάσκαλο.» (Δημήτριος Λιαντίνης).

daskalos-taxi-1Α. Ποια είναι η ταξική κατάταξη του δασκάλου κατά Μαρξ;

Ι) Ο εκπαιδευτικός θεσμός μέσα από την μαρξιστική θεώρηση.

Η εκπαίδευση (μόρφωση) του προλεταριάτου – ήταν για την αστική τάξη – ένα εφόδιο που θα το έδενε ακόμη περισσότερο στα γρανάζια της μηχανής, όπου θα συνέχιζε να την υπηρετεί. Αυτά διαφαίνονται στο Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος, το οποίο ο Μαρξ συνέγραψε και εξέδωσε με τον Ένγκελς, στην Γερμανία επί παραγγελία της Ένωσης Κομμουνιστών (Bund der Kommunisten), τον Φεβρουάριο του 1848. Αναφέρονται μεταξύ άλλων:

«Η αστική τάξη έβγαλε το φωτοστέφανο απ’ όλα τα μέχρι τότε σεβαστά επαγγέλματα που τα αντίκριζαν με ευλαβικό δέος. Μετέβαλε το γιατρό, τον νομικό, τον παπά, τον ποιητή, τον άνθρωπο της επιστήμης, σε μισθωτούς εργάτες της.

Η αστική τάξη βρίσκεται σε συνεχείς αγώνες: στην αρχή εναντίον της αριστοκρατίας· αργότερα ενάντια στα τμήματα της ίδιας της αστικής τάξης, τα συμφέροντα των οποίων βρίσκονται σε αντίθεση με την πρόοδο της βιομηχανίας· και συνεχώς ενάντια στην αστική τάξη όλων των άλλων χωρών. Σε όλους αυτούς τους αγώνες βλέπει πως είναι αναγκασμένη να κάνει έκκληση στο προλεταριάτο, για να έχει στη διάθεσή της τη βοήθειά του, και έτσι το τραβά στην πολιτική αρένα. Η ίδια λοιπόν εφοδιάζει το προλεταριάτο με τα δικά της στοιχεία μόρφωσης[1], το εφοδιάζει δηλαδή με όπλα ενάντια στον εαυτό της.

Ο αστός όπως θεωρεί την κατάργηση της ταξικής ιδιοκτησίας ως το σταμάτημα της ίδιας της παραγωγής, έτσι βλέπει και την κατάργηση της ταξικής μόρφωσης ταυτόσημη με την κατάργηση γενικά της μόρφωσης. Η μόρφωση, που για τον χαμό της θρηνεί ο αστός, είναι για την τεράστια πλειοψηφία εκπαίδευση που τη δένει στη μηχανή». (Μαρξ & Ένγκελς, 2004).

Η εκπαίδευση στον καπιταλισμό επιτελεί ένα διπλό ρόλο: Από την μια παρέχει τις αναγκαίες εκείνες γνώσεις που επιτρέπουν στον εκπαιδευόμενο να ασκήσει με επιτυχία το μελλοντικό κοινωνικό του ρόλο σαν επαγγελματίας. Από την άλλη διαδίδει και επιβάλλει στους εκπαιδευόμενους την κυρίαρχη ιδεολογία. Η εκπαίδευση καλείται να συμβάλει αποφασιστικά στη διευρυμένη αναπαραγωγή της εργατική τάξης σαν τάξης εξουσιαζόμενης, στην αναπαραγωγή του χωρισμού ανάμεσα στην πνευματική και τη χειρωνακτική εργασία, που προσιδιάζει στις κεφαλαιοκρατικές σχέσεις εξουσίας, στην αναπαραγωγή των αστών, των ιδεολόγων τους, της κρατικής γραφειοκρατίας. (Μηλιός 1993)

Η έννοια της αναπαραγωγής δηλώνει συγχρόνως διαδικασία με την οποία μια κοινωνία αναπαράγεται, αλλά και το αποτέλεσμα της διαδικασίας αυτής. Ο εκπαιδευτικός θεσμός, αν και κατατάσσεται στους θεσμούς του εποικοδομήματος, εν τούτοις θεωρείται ότι αναπαράγει την οικονομική δομή, γιατί τα αποτελέσματά του «ανταποκρίνονται» πλήρως στις απαιτήσεις και τα συμφέροντα διατήρησης  των σχέσεων εξουσίας στην οικονομική δομή.  (Καντζάρα, 2008)

ΙΙ) Οι κοινωνικές τάξεις κατά την μαρξιστική θεωρία

Οι κοινωνικές τάξεις κατά την μαρξιστική θεωρία είναι σύνολα κοινωνικών φορέων που προσδιορίζονται κυρίως, αλλά όχι αποκλειστικά, από την θέση που κατέχουν στη διαδικασία παραγωγής, δηλαδή στην οικονομική σφαίρα. Για τον μαρξισμό η οικονομία παίζει τον καθοριστικό ρόλο σ’ ένα τρόπο παραγωγής και σ’ ένα κοινωνικό σχηματισμό: αλλά σπουδαίο ρόλο παίζουν επίσης η πολιτική διάσταση και η ιδεολογία, δηλαδή η υπερδομή.

Ο προσδιορισμός των τάξεων, γίνεται μέσα από μορφές ταξικής πάλης και δείχνει αντικειμενικές θέσεις που τις κατέχουν οι αντίστοιχοι φορείς στον κοινωνικό καταμερισμό της εργασίας. Οι θέσεις αυτές είναι ανεξάρτητες από τη θέληση αυτών των φορέων. Μια κοινωνική τάξη ορίζεται από τη θέση της μέσα στο σύνολο του κοινωνικού καταμερισμού της εργασίας, που περιλαμβάνει τις πολιτικές και ιδεολογικές σχέσεις. Επιπλέον μπορεί να μην έχει ταξική τοποθέτηση (συνείδηση) αντίστοιχη με τα συμφέροντά της, που οριοθετούνται από τον τελικό προσδιορισμό, σαν ορίζοντας της πάλης της. (Πουλαντζάς, 2008 Α΄)

ΙΙΙ) Απόπειρα ταξικής τοποθέτησης  του επαγγέλματος του δάσκαλου.

Αν θελήσουμε να τοποθετήσουμε τον δάσκαλο κατά Μαρξ ταξικά, θα πρέπει να θέσουμε το κριτήριο που θέτει ο ίδιος για την θεμελίωση των κοινωνικών τάξεων. Θα πρέπει να εξετάσουμε την σχέση που έχει ο δάσκαλος στην παραγωγική διαδικασία, αν παράγει ή κατέχει μέσα παραγωγής. Ο ίδιος ο Μαρξ δεν ασχολήθηκε ιδιαίτερα με την ταξική θέση του δάσκαλου, θεωρώντας πως εφόσον η παιδεία την εποχή που ζούσε δεν ήταν παλλαϊκή, αλλά αφορούσε τους λίγους προνομιούχους της αστικής τάξης, οι δάσκαλοι ήταν προφανώς υπηρέτες τους.

Οι επίγονοι της μαρξιστικής σκέψης ασχολήθηκαν περισσότερο με το υπό διαπραγμάτευση θέμα, θεωρώντας τους δασκάλους ως δημόσιους υπάλληλους και όργανα της κρατικής εξουσίας. Στην τελευταία παράγραφο του αποσπάσματος που ακολουθεί, ίσως ο Λένιν (2007) ορίζει την  κοινωνική κινητικότητα (την αφετηρία και τον ταξικό προορισμό) του δασκάλου:

«Επειδή το κράτος γεννήθηκε από την ανάγκη χαλιναγώγησης των ταξικών αντιθέσεων και επειδή ταυτόχρονα γεννήθηκε μέσα στη σύγκρουση των τάξεων αυτών, είναι κατά γενικό κανόνα κράτος της πιο ισχυρής, οικονομικά κυρίαρχης τάξης, που με τη βοήθεια του κράτους γίνεται και πολιτικά κυρίαρχη τάξη και αποκτά έτσι νέα μέσα για την καθυπόταξη και την εκμετάλλευση της καταπιεζόμενης τάξης.

Το κράτος λοιπόν τοποθετεί τους δημόσιους υπάλληλους πάνω από την κοινωνία χρησιμοποιώντας τους ως όργανα κρατικής εξουσίας. Ειδικότερα η μικροαστική τάξη είναι αυτή ακριβώς που έλκεται προς το μέρος της μεγαλοαστικής τάξης και σε σημαντικό βαθμό υποτάσσεται σ’ αυτή με τη βοήθεια αυτού του μηχανισμού, που προσφέρει στ’ ανώτατα στρώματα της αγροτιάς, των μικροεπαγγελματιών, των εμπόρων κ.α. σχετικά βολικές, ήσυχες και τιμητικές θεσούλες, που τοποθετούν τους κατόχους τους πάνω από το λαό.

Από την αγροτιά, όπως κι από τα άλλα στρώματα των μικροαστών, μόνο μια ασήμαντη μειονότητα «ανεβαίνει ψηλά», «γίνονται άνθρωποι» με την αστική έννοια, δηλαδή μεταβάλλονται είτε σε εύπορους πολίτες, σε αστούς, είτε σε ευκατάστατους και προνομιούχους δημόσιους υπάλληλους». (Λένιν, 2007).

Ο Πουλαντζάς (2008, Β’) διατυπώνει ένα παρόμοιο συλλογισμό αναφέροντας πως το καπιταλιστικό κράτος στρατεύει την παραγωγή της επιστήμης, που γίνεται έτσι μια κρατική επιστήμη ενταγμένη στους μηχανισμούς της εξουσίας. Το κράτος διχτυώνει τη διανοητική  εργασία με ολόκληρη σειρά από κυκλώματα και δίχτυα, υποτάσσοντας και προσοικειώνοντας το σώμα των «διανοούμενων επιστημόνων». Οι διανοούμενοι, ως ειδικευμένο και επαγγελματοποιημένο σώμα, συγκροτήθηκαν σε δημόσιους υπάλληλους- μισθοφόρους από το σύγχρονο κράτος. Οι διανοούμενοι αυτοί, φορείς της γνώσης- επιστήμης, έγιναν κρατικοί λειτουργοί χάρη στο ίδιο δομικό σύστημα που έκαμε τους λειτουργούς αυτού του κράτους διανοούμενους.

Η αστική τάξη, θεμελιωμένη πάνω σ’ ένα έδαφος που απαιτεί – τη χαρακτηριστική για τις λειτουργίες της διανοητικής εργασίας- εξειδίκευση, είναι η πρώτη τάξη στην ιστορία που για ν’ αναδειχτεί σε κυρίαρχη τάξη, έχει ανάγκη από ένα σώμα «οργανικών διανοούμενων». Αυτοί, τυπικά διαφορετικοί από την ίδια αλλά επιστρατευμένοι από το κράτος, δεν έχουν έναν απλώς εργαλειακό ρόλο, αλλά ένα ρόλο οργάνωσης της ηγεμονίας της.

Ο Καστοριάδης στο (Μισεά, 2002) αναφέρει πως: «Ο καπιταλισμός κατάφερε να λειτουργήσει διότι κληρονόμησε μια σειρά ανθρωπολογικούς τύπους που δεν δημιούργησε και δεν μπορούσε να δημιουργήσει ο ίδιος: δικαστές αδιάφθορους, ακέραιους, λειτουργούς βεμπεριανού τύπου, εκπαιδευτές που αφιερώνονται στην κλίση τους, εργάτες που έχουν ένα ελάχιστο επαγγελματικής συνείδησης κ.λ.π. Οι τύποι αυτοί δεν ξεπηδούν και δεν μπορούν να ξεπηδήσουν από μόνοι τους, έχουν δημιουργηθεί σε παλαιότερες ιστορικές περιόδους»

Ο Μοσχονάς (2005), για το θέμα της ταξικής κατάταξης του δάσκαλου αναφέρει πως, μετά την βιομηχανική επανάσταση, την εποχή που η παιδεία μαζικοποιείται, επιτελείται μια βιομηχανοποίηση της διανοητικής εργασίας και μια διαφοροποίηση της διανόησης  ως κοινωνικής κατηγορίας. Οι κάτοχοι τίτλων σπουδών μετατρέπονται σε μισθωτούς εργαζόμενους και αποτελούν τα νέα μεσαία στρώματα ή τα νέα μικροαστικά στρώματα. Εντός αυτών περιλαμβάνονται κατηγορίες μισθωτών του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα που βασικό χαρακτηριστικό τους είναι η διανοητική εργασία. Η κοινωνική τους κατάσταση προσδιορίζεται από την αμφίσημη θέση τους στην κοινωνική δομή, ως μισθωτοί εργαζόμενοι χωρίς μέσο παραγωγής και ως οργανικό μέρος του κεφαλαίου στη διαδικασία  αναπαραγωγής του. Εκεί θα μπορούσαμε να κατατάξουμε τον δάσκαλο.

Ο Πουλαντζάς  (ό.π., Α’) αναφέρεται σε κάποια επαγγέλματα όπως είναι του κομμωτή, του δικηγόρου, του ιατρού και του καθηγητή, που προσφέρουν μη παραγωγική εργασία υπό τη μορφή υπηρεσιών, που τα προϊόντα ή οι δραστηριότητές τους καταναλώνονται απευθείας σαν αξίες χρήσης και που δεν ανταλλάσσονται με κεφάλαιο, αλλά με εισόδημα. Επιπλέον, το επάγγελμα του καθηγητή συμβάλει στην αναπαραγωγή της εργατικής δύναμης. Τα επαγγέλματα αυτά που παρέχουν υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων και των μισθωτών αυτού του τομέα, δεν ανήκουν στην εργατική τάξη αλλά στην μικροαστική.

Κατά τον Μηλιό (ό.π.) οι δάσκαλοι αποτελούν μια ιδιαίτερη κατηγορία διανοούμενων με μικροαστική κατά κανόνα ταξική ένταξη, αν και ορισμένοι καθηγητές πανεπιστημίου μπορεί να ανήκουν και στην αστική τάξη. Το κοινό τους χαρακτηριστικό είναι ότι διαχειρίζονται και θέτουν σε λειτουργία τον εκπαιδευτικό μηχανισμό. Από τη θέση τους στον κοινωνικό (καπιταλιστικό) καταμερισμό εργασίας ταυτίζονται με τη λειτουργία της εκπαίδευσης και τον κρατικό μηχανισμό, η δε επάρκειά τους κρίνεται από την ικανότητά τους να εξασφαλίζουν την κανονική λειτουργία και αναπαραγωγή της καπιταλιστικής εκπαίδευσης.

Ο Πουλαντζάς (1972) σε ένα άρθρο του στο περιοδικό  Home et la societe, προσφέρει, έναν εναλλακτικό – αλλά όχι τελείως ασύμβατο- της προηγούμενης θέσης του συλλογισμό, καταλήγοντας πως οι δάσκαλοι είναι κυρίως μικροαστοί. Αναφέρει μεταξύ άλλων πως:

«Ο μαρξισμός ξεχωρίζει, εκτός των ταξικών μερίδων και στρωμάτων, στον ίδιο βαθμό και κοινωνικές κατηγορίες. Οι κοινωνικές κατηγορίες είναι σύνολα ατόμων, των οποίων ο κύριος ρόλος είναι να κρατούν σε λειτουργία τους μηχανισμούς και την ιδεολογία του κράτους. Αυτό ισχύει και για την ομάδα η οποία αναφέρεται ως διανόηση και της οποίας ο κύριος κοινωνικός της ρόλος είναι να αναλάβει την λειτουργία της ιδεολογίας. Οι κοινωνικές κατηγορίες δεν έχουν μια κοινή ταξική υπηκοότητα, αλλά τα μέλη τους ανήκουν γενικά σε διάφορες κοινωνικές τάξεις. Έτσι οι «κορυφές» και το ανώτερο προσωπικό της διοικητικής γραφειοκρατίας ανήκουν βάση του τρόπου ζωής τους και του πολιτικού τους ρόλου στην αστική ή μικροαστική τάξη. Αυτές οι κοινωνικές κατηγορίες έχουν μια ταξική υπηκοότητα, αλλά από μόνες τους δεν σχηματίζουν τις τάξεις, δεν έχουν κανένα δικό τους και ειδικό ρόλο στην παραγωγή.

Οι κοινωνικές κατηγορίες μπορούν συχνά, βάσει των σχέσεων τους με τους κρατικούς μηχανισμούς και την ιδεολογία, να συγκροτούν μία δική τους ενότητα, παρά το γεγονός ότι ανήκουν σε διάφορες τάξεις. Μπορούν, εκτός αυτού, να παρουσιάζουν στην πολιτική τους λειτουργία μία σχετική αυτονομία σε σχέση με τις τάξεις, στις οποίες ανήκουν τα μέλη τους.

Όμως δεν πρέπει να ξεχνάμε πως τα μέρη του κρατικού μηχανισμού ή οι διανοούμενοι, που στρέφονται στην πλευρά της εργατικής τάξης, παραμένουν, συγχρόνως, στο σύνολο τους και από την άποψη της ταξικής τους υπηκοότητας μικροαστοί. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις των «διανοουμένων», οι οποίοι πολιτικά και ιδεολογικά εντάσσονται στο κόμμα της εργατικής τάξης και αγωνίζονται ενεργά μέσα από τις οργανώσεις της εργατικής τάξης και για τους οποίους το κριτήριο της ταξικής υποταγής ατονεί. Αλλά αυτό το ζήτημα είναι άλλο. Αφορά στο ζήτημα της οργάνωσης της εργατικής τάξης. Σίγουρα όμως, οι διανοούμενοι, ακόμη και όταν συμμαχούν με την εργατική τάξη, παραμένουν στο σύνολό τους μικροαστοί. Παρουσιάζουν βασικά χαρακτηριστικά της μικροαστικής τάξης, πολιτική αστάθεια, αριστερός εξτρεμισμός σε συνδυασμό με δεξιό οπορτουνισμό κλπ.. Πρέπει κανείς εδώ να προφυλαχτεί από δύο άκρα που είναι εξίσου λαθεμένα και επικίνδυνα». (Πουλαντζάς, 1972).

Β. Ποια είναι η θέση του δασκάλου στην Ελληνική κοινωνία;

Όσον αφορά στη θέση του δασκάλου στην ελληνική κοινωνία, η Φραγκουδάκη (1985) αναφέρει πως σε έρευνες την δεκαετία του 1960, έχει αναφανεί κάτι που αντιφάσκει με τον καθορισμό των ατομικών επιθυμιών ή προσδοκιών από κοινωνικούς παράγοντες. Η προσδοκία πολύ φτωχών αγροτικών οικογενειών για το μέλλον των παιδιών τους είναι συχνά και σε υψηλά ποσοστά προσδοκία ανώτερων σπουδών. Ένα ποσοστό 64% επιθυμεί τα παιδιά του να σπουδάσουν δάσκαλοι, γιατροί, παπάδες, κ.λ.π.

Το ίδιο διαπιστώνει και μια έρευνα της Νασιάκου το 1971 (στο Φραγκουδάκη 1985) με αντικείμενο τις προσδοκίες της μητέρας και την επίδρασή τους στα παιδιά. Οι αγρότισσες του δείγματος απαντούν σε ποσοστό 92% ότι επιθυμούν το παιδί τους να σπουδάσει δάσκαλος, γιατρός, καθηγητής, επιστήμονας.

Τέλος ο Μυλωνάς (1998) σε μια έρευνα που διεξήγαγε με τίτλο η πολυπρισματική κοινωνική εικόνα του δασκάλου, συμπεραίνει πως:

«Στη γενικευμένη αναπαραστατική κοινωνική εικόνα του Δασκάλου έχουν αποτυπωθεί πολλά έντονα θετικά χαρακτηριστικά. Παρά τη συγκυριακή εντύπωση ότι ο Δάσκαλος χάνει συνεχώς από το κοινωνικό του κύρος και την κοινωνική του αποδοχή, η αλήθεια είναι ότι εξακολουθεί να διαθέτει μια κοινωνική εικόνα ιδιαίτερα θετική και ανθεκτική.

Όλα τα αποσπασματικά βέβαια αυτά τμήματα του σύνθετου της γενικευμένης εικόνας του που αναζητήσαμε με την έρευνά μας αυτή, δείχνουν ότι ο Δάσκαλος εξακολουθεί να διαθέτει μια από τις πιο σεβαστές κοινωνικές εικόνες, τις περισσότερο τιμώμενες και τις περισσότερο ελκτικές.

Αυτό δε σημαίνει βέβαια ότι όλες οι κοινωνικές κατηγορίες πριμοδοτούν  στον ίδιο βαθμό αυτή ή εκείνη την όψη της εικόνας του. Διαφέρουν. Και οι διαφορετικές αυτές διαβαθμισμένες αποχρώσεις της εικόνας του Δασκάλου ανάλογα με την κοινωνική κατηγορία των αναπαριστώντων, συνδυαζόμενες και συντιθέμενες, συγκροτούν μια γενική, όχι ενιαία, αλλά πολυπρισματική εικόνα. Η γενικευτική εικόνα του Δασκάλου παρά ταύτα παραμένει γενικά, παρά τις διαφορές των ταξικών της προσλήψεων, σε αρκετά υψηλή θέση». (Μυλωνάς, 1998).

Μέσα από την πιο πάνω σύντομη επισκόπηση της σχετικής με τη θέση του δασκάλου βιβλιογραφίας, θα μπορούσαμε να συμπεράνουμε πως ο δάσκαλος κατέχει μια σημαντική και σημαίνουσα θέση στην ελληνική κοινωνία. Αν μέσα τώρα απ’ αυτό το συλλογισμό τολμούσαμε, παρά τις όποιες αναγωγές, να εστιάσουμε στην ελληνική εκπαιδευτική πραγματικότητα της εποχής μας, μοιάζει η θέση αυτή να κρατιέται σταθερά στις πρώτες γραμμές των εκπαιδευτικών και επαγγελματικών προτιμήσεων, τόσο των υποψηφίων δασκάλων, όσο και των σημαντικών τους άλλων.

Αντί επιλόγου…

Καταλήγοντας είναι χρήσιμο να παραθέσουμε ένα απόσπασμα από το  Μισεά (ό.π.), όπου διαφαίνεται ποιος θα είναι ο ρόλος που επιφυλάσσει για τον δάσκαλο και το σχολείο η νεοφιλελεύθερη κοινωνία μέσα από τα μάτια ενός μαρξιστή διανοούμενου:

«… ο δάσκαλος του δημόσιου σχολείου στη Γαλλία σήμερα, πιέζεται να εγκαταλείψει το σημερινό του καθεστώς ως υποκείμενο που κατά τεκμήριο είναι φορέας γνώσεων και να επωμισθεί την ιδιότητα του υπεύθυνου διάφορων δραστηριοτήτων αφύπνισης ή παιδαγωγικών εκδρομών ή φόρουμ συζητήσεων, το δε σχολείο σε δημόσιο τόπο φύλαξης παιδιών- όπου η διοργάνωση εορτών θα είναι δυνατόν να ανατεθεί, επ’ ωφελεία, στους συλλόγους γονέων και κηδεμόνων, των πλέον δραστήριων να εμπλακούν στο παιχνίδι αυτό. Επιπλέον το σχολείο προωθείται να γίνει φιλελεύθερος χώρος και ανοιχτός σε όλους τους αντιπροσώπους της πόλης (μέλη συλλόγων, υπεύθυνοι επιχειρήσεων κ.α.) όπως και στα πάσης φύσεως τεχνολογικά ή πολιτιστικά εμπορεύματα, τα οποία οι μεγάλες εταιρείες, οι άμεσοι εταίροι της «διδακτικής πράξης», θα κρίνουν ότι είναι θαυμάσιο πράγμα να πουλήσουν στους διάφορους συμμετέχοντες». (Μισεά, ό.π.).

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Καντζάρα, Β., (2008)  Εκπαίδευση και κοινωνία Αθήνα: Πολύτροπον

Λένιν, Β., Ι., (2007), Κράτος και επανάσταση, Αθήνα: Σύγχρονη εποχή

Μισεά, Ζ. Κ., (2002) Η εκπαίδευση της αμάθειας, Αθήνα: Βιβλιόραμα

Μαρξ, Κ., & Ένγκελς, Φ., (2004), Το μανιφέστο του κομμουνιστικού κόμματος, Αθήνα: Θεμέλιο

Μηλιός, Γ., (1993),  Εκπαίδευση και εξουσία, Αθήνα: Κριτική

Μοσχονάς, Α., (2005) Τάξεις και στρώματα στις σύγχρονες κοινωνίες. Ερμηνευτικές προσεγγίσεις και ειδικές αναφορές. Αθήνα: Οδυσσέας

Μυλωνάς, Θ., (1998), Η πολυπρισματική κοινωνική εικόνα του Δασκάλου. Τελευταία πρόσβαση 9/2/2009 στο: http://www.auth.gr/virtualschool/1.2/TheoryResearch /CongressMylonas.html

Πουλαντζάς, Ν., (2008, Α’), Οι κοινωνικές τάξεις στον σύγχρονο καπιταλισμό. Αθήνα: Θεμέλιο

Πουλαντζάς, Ν., (2008, Β’ ), Το κράτος, η εξουσία, ο σοσιαλισμός. Αθήνα: Θεμέλιο

Πουλαντζάς, Ν., (1972) Οι κοινωνικές τάξεις , άρθρο στο περιοδικό Home et la societe Νο 24-25 Απρίλιος- Σεπτέμβριος 1972 όπως ανακτήθηκε στις 18/1/2009 από: http://www.synmarousi.gr/index.php?option=comcontent&task=view&id=124&Itemid=147

Φραγκουδάκη, Α., (1985), Κοινωνιολογία της εκπαίδευσης, Αθήνα: Παπαζήσης

Πάτρα, Φλεβάρης 2009

Σημείωση: Η μελέτη αυτή δημοσιεύεται με την συναίνεση του συγγραφέα, τον οποίο και ευχαριστώ δημόσια για την ευγενική του προσφορά.

Advertisements

3 Σχόλια

  1. μ’ άρεσε αυτό το κείμενο γιατί αντλεί και πάλι τις ιδέες του από τον ίδιο τον Μάρξ κατ’ αρχήν, πράγμα που θεωρώ ότι το έχει ανάγκη ο κομμουνισμός σήμερα που απομακρύνθηκε από τον Μάρξ και τοποθέτησε τον Λένιν ως θεμέλιο λίθο.

  2. @ roni bou saba

    Αυτή είναι μια άλλη ιστορία. Αλλά και ο Μάρξ δεν είναι … κοινωνιολογιοκός, φιλοσοφικός και οικονομικός πάπας!

  3. όντως είναι μια άλλη ιστορία… αν και ξέφυγα από το θέμα της ανάρτησης, αλλά μου φαίνεται πολύ σημαντικό ο κομμουνισμός να έχει κατά νου ότι όπως ο μάρξ δεν είναι «πάπας» ακόμα πιο πολύ ο λένιν δεν μπορεί να είναι. ίσως να βρεθεί ισορροπία αν εξετάζεται λίγο ο μαρξισμός και από την σκοπιά του τρότσκι. πάντως η βάση είναι ο μάρξ και όχι ο λένιν κατ’ εμέ…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: