• Η αρχή είναι το ήμισυ του παντός… πάντα!

  • Η Αποικία μας επί τα ίδια λημέρια!!!

  • Που και που περνόντας και από το Facebook

  • Επικοινωνία

  • PageRank

    Free Google PageRankChecker Script
  • Ανά την υφήλιο από 9-2-09

    free counters
  • Παγκόσμια όραση από 30-9-08

  • Εσείς τώρα είστε στην παρέα μου

    website stats
  • Επισκέψεις φίλων και περαστικών

    • 600,641 μελέτες ή ματιές από 10-11-2007
  • οι ερχόμενοι μετά πολλών επαίνων

    free web stats
  • Φρέσκα σχόλιαααα…

    Wag the Dog: Το μετα… στο Περί γάμου στη Μεγάλη Σύνοδο τ…
    manitaritoubounou στο Γάμος εν γένει και ορθόδοξος χ…
    Ιβάν ο οχληρός στο Γάμος εν γένει και ορθόδοξος χ…
    Ηθικισμός στην Ορθοδ… στο Να μην χάσουμε τα πάθη – Να τα…
    Κριτικά υποστηρικτικ… στο Δυνατότητες και κίνδυνοι στην…
    Ιβάν ο οχληρός στο Οι βασικοί άξονες του Μισθολογ…
    Στέργιος (Αλέξανδρος… στο Το άτομο ως «ομφάλιος λώρος» τ…
    Το Zωντανό Iστολόγιο… στο Να μην χάσουμε τα πάθη – Να τα…
    Χρηματίτες, στεφανίτ… στο «Παραδοσιακό» αλώνισμα στην Κέ…
    Yiannis Zagos στο Ο Δαρβίνος, ο Σεραφείμ Ρόουζ κ…
    manitaritoubounou στο Ο Δαρβίνος, ο Σεραφείμ Ρόουζ κ…
    Yiannis Zagos στο Ο Δαρβίνος, ο Σεραφείμ Ρόουζ κ…
    manitaritoubounou στο Άξιος!!!! Εψηφισμένος Επίσκοπο…
    eleni στο Άξιος!!!! Εψηφισμένος Επίσκοπο…
    Οι 19+2 εκκλησιές τη… στο Η Παναγιά της Κέρτεζης ως ΜτΒ…
  • Καλά, μ΄αυτά φάγατε το χρόνο σας αυτές τις μέρες;

  • Του μήνα μας, μέρες λόγου και σιωπής

    Νοέμβριος 2007
    Κ Δ Τ Τ Π Π Σ
        Δεκ. »
     123
    45678910
    11121314151617
    18192021222324
    252627282930  
  • Τα τελευταία σφυρίγματα του τραίνου

  • Πρώτες κουβέντες στο Μανιτάρι του Βουνού

  • RSS Φιλαλήθης / Philalethe00

  • RSS Εκπαιδ. Παρέμβαση Αχαΐας

  • RSS Τσουκνίδα θεολογική

    • Παρουσιάστηκε σφάλμα. Το κανάλι ίσως είναι εκτός λειτουργίας. Δοκιμάστε αργότερα.
  • RSS Ἀγαθὸν τὸ ἐξομολογεῖσθαι…

  • RSS Κόκκινη Πιπεριά

  • RSS π. Λiβυος

  • RSS Στον ίσκιο του Ήσκιου

  • RSS ο Σα της Στροφής

  • RSS Άλιος φίλος

  • RSS Ιδιωτική Οδός

  • RSS Το ζωντανό ιστολόγιο

  • RSS Το βλέμμα κάθε Βδομάδας

  • RSS Black Cat ★ Red Cat

  • RSS Το μικρό κελλάρι

  • RSS Η ΣΠΗΛΙΑ ΤΟΥ ΝΟΣΦΕΡΑΤΟΥ

  • RSS Πόντος και Αριστερά

  • RSS Απλή και ήσυχη ζωή…

    • Παρουσιάστηκε σφάλμα. Το κανάλι ίσως είναι εκτός λειτουργίας. Δοκιμάστε αργότερα.
  • Ανασκαφές στο ορυχείο μας

  • Ομάδες μανιταριών στο καστανόδασος των αναστεναγμών

  • a

  • Ενώ σας καλώ κοντά μου, εσείς πάτε μακρυά μου

  • Μεταστοιχεία

  • RSS Κίν. Υπεράσπισης προσφύγων-μεταναστών Αχ

  • RSS ΚΥΝΟΚΕΦΑΛΟΙ

  • RSS Το εγκόλπιο του Ναύκο

    • Παρουσιάστηκε σφάλμα. Το κανάλι ίσως είναι εκτός λειτουργίας. Δοκιμάστε αργότερα.
  • RSS Πατρινή εκπ. Γκρίνια

    • Παρουσιάστηκε σφάλμα. Το κανάλι ίσως είναι εκτός λειτουργίας. Δοκιμάστε αργότερα.
  • RSS Εξαποδώ

  • RSS Καλλιτεχνική πατρινή διάδραση

  • RSS Θεαμαπάτες & Δικτυώματα

  • RSS OMADEON

  • RSS Ιθαγενείς

  • RSS utopia vs pragma

  • RSS GREEK RIDER

    • Παρουσιάστηκε σφάλμα. Το κανάλι ίσως είναι εκτός λειτουργίας. Δοκιμάστε αργότερα.
  • RSS Herr K.

  • RSS Άρωμα Ασίας πατρινής

    • Παρουσιάστηκε σφάλμα. Το κανάλι ίσως είναι εκτός λειτουργίας. Δοκιμάστε αργότερα.
  • RSS Το κονάκι του Αντώνη

  • RSS α-εργώδες

    • Παρουσιάστηκε σφάλμα. Το κανάλι ίσως είναι εκτός λειτουργίας. Δοκιμάστε αργότερα.
  • RSS οοδε-Ιστολόγιο

  • RSS Θεολογία Ζάντε – περιβάλλοντος

  • RSS Theoprόvlitos

  • RSS Ardalion’s Weblog

  • RSS ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ

Άθλια κατάληξη ενός άθλιου βιβλίου, και το χάλι της Παιδείας συνεχίζεται…

Βένιος Αγγελόπουλος

Υποχωρώντας στις πιέσεις των εθναμυντόρων, που κατάφεραν να παρου-σιάσουν το επίμαχο βιβλίο Ιστορίας της Έκτης Δημοτικού σαν καίριο πρόβλημα της χώρας , η κυβέρνηση τελικά το απομάκρυνε, χωρίς να περιμένει την κρίση της εκπαιδευτικής κοινότητας, όπως είχε ο ίδιος ο Πρωθυπουργός δηλώσει.

Παρένθεση: Αλήθεια, γιατί αυτή η διαδικασία δεν έγινε εξαρχής αλλά περίμενε το δεύτερο χρόνο διδασκαλίας του βιβλίου; Γιατί δε γίνεται για κάθε νεωτερίζον (ή απλά νέο) βιβλίο μια πειραματική εισαγωγή του, με στόχο τη συγκριτική και αποτίμησή του από αυτούς που αφορά;

Τι κάθομαι όμως κι ονειρεύομαι, στη Χώρα του Μοναδικού Συγγράμματος; Τέτοιες διαδικασίες βλάπτουν σοβαρά το υγιές φρόνημα. Θα ήταν νοητές εάν υπήρχε σοβαρή διχογνωμία μεταξύ των κρατούντων, ώστε να χρειάζεται κάποια διαιτησία (ή πίστωση χρόνου). Εδώ όμως ο συσχετισμός δυνάμεων αποδείχτηκε συντριπτικός υπέρ της μιας πλευράς: Θάταν αδιανόητο, η Εκκλησία της Ελλάδος, που δεν παραιτείται από σπιθαμή δάσους, να παραιτηθεί από την κηδεμονία του Υπουργείου Θρη-σκευμάτων. Η διαιτησία αποδείχτηκε περιττή, η ζυγαριά έδειξε αμετάκλητα το νικητή, και ακολουθήθηκε η συνηθισμένη διαδικασία, του «αποφασίζομεν και διατάσσομεν».

Στη διαμάχη αυτή πολλοί ακολούθησαν. Άλλοι υπέρ κι άλλοι κατά του βιβλίου, με διάφορα σκεπτικά. Πολλοί συνωστίσθηκαν υπέρ του βιβλίου (κάποιοι από αλλεργία και μόνον προς τη μισαλλοδοξία των εθναμυντόρων). Άλλοι κατά, μη θέλοντας να αφήσουν το μονοπώλιο του έθνους στους εθνέμπορους. Αμφιβάλλω αν όλοι όσοι τοποθετήθηκαν το είχαν προηγουμένως διαβάσει.

Σίγουρα η περί έθνους συζήτηση είναι σημαντική. Επανέρχεται συχνά με κάθε ευκαιρία: τα μάρμαρα του Παρθενώνα, τα έργα του Χόλλυγουντ, τα σχολικά βιβλία. Ιδίως τα τελευταία: έχουν αναδειχτεί σε προνομιακό πεδίο ασκήσεων εθνικής ρητορείας. Έτσι όμως αμελούμε να εξετάζουμε τα σχολικά βιβλία ως προς την όλη λειτουργικότητα και καταλληλότητά τους, αμελούμε να κρίνουμε το εκπαιδευτικό μας σύστημα το οποίο πάσχει. Και δεν πάσχει μόνο στα περί έθνους.

1) Προ Ιστορίας

Όταν κρίνουμε ένα σχολικό βιβλίο οφείλουμε να μην ξεχνάμε ότι αυτό λειτουργεί στα παιδιά ως γλωσσικό πρότυπο και ως πηγή αλήθειας. Έστω και απο-σπασματικά ή σε αντιπαράθεση με άλλα ερεθίσματα. Έστω κι αν αργότερα αμφισβητείται, έστω κι αν φορτίζεται με τόσο συμβολικό μίσος ώστε να καίγεται ή να πατσα-βουριάζεται στο τέλος της χρονιάς. Που σημαίνει πως πρέπει να έχει άρτια γλώσσα, προσαρμοσμένη στην ηλικία των παιδιών, και να μη δημιουργεί ψευδείς εντυπώσεις ούτε ρητά ούτε υπονοούμενα – να μη λέει ψέματα. Οφείλει επίσης το βιβλίο (προφανώς το μάθημα ολόκληρο) να βοηθά το παιδί στην οργάνωση της σκέψης: χρονική αλληλουχία, αιτιώδης σχέση, σχέση είδους-γένους, αλλαγή κλίμακας στο χώρο και στο χρόνο, επίλυση αντιθέσεων, κτλ., εργαλεία χωρίς τα οποία η συσσώρευση γνώσεων είναι άχρηστη – μέχρι βλαβερή. Οφείλει ακόμη να οδηγήσει τα παιδιά σε κοινή γλώσσα, κοινές αναφορές, κοινά πολιτισμικά δεδομένα με την κοινωνία των ενηλίκων.

Όχι απλώς δεν ανταποκρίνεται το επίμαχο βιβλίο σ’ αυτές τις απαιτήσεις, τις ποδοπατά με ελεφάντινη χάρη. Η πρώτη φράση του είναι «Από το 15ο έως το τέλος του 18ου αιώνα η Ευρώπη αλλάζει. Η εποχή αυτή είναι τόσο σημαντική που οι ιστορικοί την ονομάζουν Νεότερη εποχή.» Φράση όχι απλώς γελοία, αλλά και κενή διότι και πριν άλλαζε η Ευρώπη, και μετά επίσης• σε τι όμως δε μας λέει.
Το κείμενο είναι γεμάτο τέτοιες χαριτωμενάδες. Μόνο στα δύο πρώτα κε-φάλαια μέτρησα 98, σε 36 σελίδες (από 136) και ο ρυθμός συνεχίζεται αμείωτος. Μερικές φράσεις κατορθώνουν να περιέχουν και δύο μαργαριτάρια, όπως «Σε ποια επιστημονική ανακάλυψη αναφέρεται το γλυπτό;» (σ.9), όπου το «γλυπτό» είναι πίνακας, που απεικονίζει έναν εμβολιασμό, και ο εμβολιασμός είναι εφεύρεση, όχι ανακάλυψη. Αν ένα παιδί μπερδέψει τους δύο όρους, του το επισημαίνουμε, το διορθώνει, και δε χάθηκε ο κόσμος• επιτρέπεται όμως να τα μπερδεύει το σχολικό βιβλίο;

Δεν είναι ένα και δύο, είναι πάνω από δύο τη σελίδα τα μαργαριτάρια του βι-βλίου, και η πλήρης καταγραφή και ανασκευή τους θα γέμιζε άλλο ένα βιβλίο. Μια μεγάλη κατηγορία είναι τα γλωσσικά ατοπήματα όπως τα παραπάνω: ακυριολεξίες, ασάφειες, αδόκιμες εκφράσεις, νοηματικά κενά, κτλ.

Υπάρχουν επίσης πλήθος μεθοδολογικά ατοπήματα: Μεταξύ τους οι κακοί χάρτες, χωρίς ονόματα χωρών αλλά με πλήρη σύνορα (ενδεχομένως λόγω σμίκρυνσης του πρωτοτύπου), και όχι με την ορθότερη λεζάντα (ο χάρτης της μεγαλύτερης οθωμανικής επέκτασης αναφέρεται ως χάρτης της Μεσογείου, σ.15). Τα χρονοδιαγράμματα, που περιορίζονται στα περιεχόμενα μιας δισέλιδης ενότητας και δεν επιτρέπουν συγκρίσεις μεταξύ σύγχρονων γεγονότων από διαφορετικές ενότητες του βιβλίου, και που περιέχουν και σφάλματα (η εφεύρεση της τυπογραφίας παρουσιάζεται ως χρονική περίοδος 50 ετών κι όχι ως γεγονός – σ.1). Τα επε-ξηγηματικά λήμματα, στα οποία δεν δίνεται η πλήρης έννοια του όρου αλλά μόνο η εντός κειμένου χρήση του, μερικές φορές εσφαλμένα («Φιλόσοφοι: οι φορείς του Διαφωτισμού», σ.8, ή «Προτεστάντες: οι Διαμαρτυρόμενοι Καθολικοί», σ.2), και άλλού ατυχώς: το λήμμα «Σουλτάνος» έρχεται ως άγνωστη λέξη στην 8η από τις 10 ενότητες της τουρκοκρατίας (η τουρκοκρατία ως όρος δεν υπάρχει στο βιβλίο). Η τοποθέτηση ένθετων επεξηγήσεων μέσα σε αποσπάσματα άλλων συγγραφέων χωρίς μνεία ότι πρόκειται για προσθήκες. Τα ερωτήματα που απευθύνονται στους μαθητές, όπου άλλα είναι παιδαριώδη, με την απάντηση ακριβώς από πάνω, άλλα αφορούν έννοιες που δεν εξηγούνται επαρκώς στο κείμενο, και άλλα σαφώς ακατανόητα (άλλο ερώτημα για τα ανθρώπινα δικαιώματα και άλλο για τα δικαιώματα του πολίτη, τα οποία πουθενά δεν διαχωρίζονται, σ.14).

Η παρουσίαση και δομή των κεφαλαίων είναι άλλη μια επιλογή που σηκώνει συζήτηση. Η αφήγηση περιορίζεται σε είκοσι αράδες το πολύ κι ακολουθούν ζωγραφιές, γλωσσάρι, πίνακες δεδομένων, χάρτες, αποσπάσματα κειμένων, ερωτήματα, ανακεφαλαιώσεις, κτλ. Όλα αυτά με μπόλικο χρώμα, ως πλαίσιο ή φόντο. Το καθαυτό κείμενο είναι λιγότερο από ένα τέταρτο σε κάθε δισέλιδη ενότητα. Συνοπτικές περιλήψεις ανακατεύονται με διογκωμένες λεπτομέρειες, έτσι ώστε η παρουσίαση είναι αποσπασματική και όχι συστηματική, με αποτέλεσμα ο αναγνώστης να οδηγείται συχνά σε παρανοήσεις και εσφαλμένες εντυπώσεις – παραδείγματα θα δούμε στο καθαυτό ιστορικό μέρος.

Πρόκειται εδώ για συνειδητή επιλογή, που στηρίζεται σε δυο μεταμοντέρνα παιδαγωγικά αξιώματα, κατακριτέα κατά την άποψή μου. Αφενός θεωρείται ότι, επειδή η πρόσληψη της πραγματικότητας είναι αποσπασματική, το μάθημα πρέπει αποσπασματικά να παρουσιάζεται στα παιδιά. Μιμείται δηλαδή το σχολείο την τηλεόραση και τα κόμικς, χωρίς βεβαίως να μπορεί να τα συναγωνιστεί. Παραιτείται ταυ-τόχρονα από το ρόλο του, της συστηματικής παρουσίασης των πραγμάτων και της οργάνωσης της σκέψης.

Αφετέρου θεωρείται ότι η Ιστορία δεν πρέπει να διδάσκεται δογματικά στο παιδί αλλά να φτάνει στα συμπεράσματά της ο μαθητής μέσω των «πηγών», αυτενεργώντας. Κι εδώ η υποκρισία ξεχειλίζει: Πράγματι, καλό είναι το μάθημα να μην περιορίζεται σε στεγνή αποστήθιση, και τα παιδιά να κάνουν συνθετικές (και συλλογικές) εργασίες. Αλλά καμία σχέση με τη χρήση των πηγών από τους ιστορικούς, που σκαλίζουν αρχεία για να ρίξουν καινούργιο φως στα γεγονότα. Οι «πηγές» που δίνο-νται στα παιδιά είναι προεπιλεγμένες, και χρησιμοποιούνται για να τα οδηγήσουν στο επιθυμητό συμπέρασμα, ασφαλέστερα απ’ ότι η σκέτη αφήγηση. Δογματισμός υπουλότερος, με περιτύλιγμα αντικειμενικότητας, δογματισμός στο τετράγωνο.
Ανακεφαλαιώνοντας το πρώτο αυτό μέρος, από διδακτική άποψη το βιβλίο είναι άθλιο, πρόχειρο και τσαπατσούλικο, και δεν έπρεπε όχι να βραβευτεί, αλλά ούτε καν να περάσει στα προκριματικά. Δεν ψάχνει κανείς «απεγνωσμένα να του βρ[ει] μικρολάθη», όπως είπε η επικεφαλής των συγγραφέων σε συνέντευξή της, απεγνωσμένα ψάχνει να βρει σελίδες χωρίς παρατηρήσεις: μόνο τρεις (τις 4, 7, 12) στις 36 πρώτες βρήκα εγώ – ειδικότεροι από μένα ίσως βρουν και σ’ αυτές.

Και δεν ευθύνονται βέβαια μόνον οι συγγραφείς. Όχι απλώς διότι γενικές κατευθύνσεις υπηρέτησαν. Τρεις κριτές-αξιολογητές του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου έδωσαν το πράσινο φως και ο σύμβουλος Π.Ι. κ. Γ. Παπαγρηγορίου ήταν υπεύθυνος του υποέργου(sic). Χώρια η κυρία Γιωργία Ρογάρη που έκανε φιλολογική επιμέλεια – πολλή δουλειά έκανε…

Όλα όμως ερμηνεύονται, δεδομένου ότι εδώ δε μετράει τι ξέρεις, μετράει ποιον ξέρεις.

2) Περί Ιστορίας

Ας ξεκαθαρίσουμε από την αρχή ότι αντικειμενική αλήθεια στην Ιστορία δεν υπάρχει. Η αναπαράσταση του παρελθόντος εξαρτάται προφανώς από τον αφηγητή και την ιδεολογία του, που είναι προγενέστερη της αφήγησης. Συνήθως η ιστορική έρευνα ψάχνει στοιχεία για να επιβεβαιώσει μια άποψη που προϋπάρχει (ή να αναιρέσει την αντίπαλη άποψη) . Η επιστημονική τιμιότητα συνίσταται στο να μη λες συνειδητά ψέματα. Και παρότι τα όρια μεταξύ αλήθειας και ψέματος είναι δυσδιάκρι-τα, το χοντρό ψέμα είναι διακριτό. Έχουμε για παράδειγμα το σύνθετο γεγονός «ο Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄ αφορίζει τον Υψηλάντη και την Επανάσταση, και ο Σουλτάνος κρεμάει τον Πατριάρχη».

Διαφορετικές ιδεολογικές τοποθετήσεις θα κατατάξουν τον Πατριάρχη στους εθνομάρτυρες ή στους εθνοπροδότες. Όμως η αποσιώπηση είτε του αφορισμού είτε της κρεμάλας αποτελεί προπαγάνδα, δηλαδή ψέμα. Η αποσιώπηση και των δύο δεν είναι για όλους ψέμα, αλλά συνειδητή ιδεολογική επιλογή: σε μια εξιστόρηση δεν μπορείς να τα πεις όλα λες μόνο αυτά που θεωρείς σημαντικά – ή περνάς κάποια σημαντικά στο ντούκου για άλλους λόγους – προς αξιολόγηση. Είναι όμως απρέπεια (και υποκρισία όταν πρόκειται για αριστερούς, και δη μαρξιστές) να οχυρώνεσαι πίσω από κάποια δήθεν αντικειμενικότητα της Ιστορίας ως επιστήμης και των ιστορικών ως επιστημόνων.

Το παραπάνω παράδειγμα μας μεταφέρει από την Ιστορία-επιστήμη στη σχολική Ιστορία. Όταν εξειδικεύουμε στην Ιστορία τις γενικές απαιτήσεις για το σχολικό μάθημα, δηλαδή οργάνωση της σκέψης και ενσωμάτωση στην κοινωνία, παρουσιάζονται ιδιαίτερες δυσκολίες. Διότι η ίδια η κοινωνία των ενηλίκων δεν είναι ιδεολογικά ομογενής, ιδίως επειδή έχει πρόσφατη εμπειρία από εμφύλιους πολέμους και διχασμούς. Συνταγές δεν υπάρχουν για τη συγγραφή βιβλίων απ’ όλους αποδεκτών, και είναι ουτοπία να περιμένει κανείς γενική συναίνεση, ιδίως όταν θίγονται κάποια συμφέροντα.

Δύσκολο βέβαια δεν σημαίνει ακατόρθωτο, και ελλείψει συναίνεσης μπορεί να υπάρξει κάποια ισορροπία, έστω και ασταθής, με κάποιους εκατέρωθεν συμβιβα-σμούς. Ο καθένας διαλέγει που θα είναι ανυποχώρητος και που όχι, και κρίνεται ανάλογα. Υπάρχουν όμως κάποιες γενικές αρχές στις οποίες μπορεί να υπάρξει γενική συμφωνία: Μία είναι η αποφόρτιση των όρων, δηλαδή να μιλάμε για «εμφύλιο πόλεμο» και όχι για «συμμοριτοπόλεμο» ή «ιμπεριαλιστική επέμβαση», για Εθνικό Στρατό και Δημοκρατικό Στρατό (ή απλώς για αντιμαχόμενα μέρη) και όχι για «κατσαπλιάδες» ή «λακέδες των ιμπεριαλιστών» (και αποφόρτιση δεν σημαίνει κακοποίηση της γλώσσας και αλλοίωση των γεγονότων, όπως συνωστισμός αντί σφαγή).

Άλλη αρχή (που επίσης έχει χαρακτήρα αποφόρτισης), είναι η ένταξη της εθνικής ιστορίας μέσα στα διεθνή πλαίσια: Θάπρεπε ο ελληνικός εμφύλιος να εντάσσεται στα γενικότερα διεθνή χαρακτηριστικά της ίδιας περιόδου (ψυχρός πόλεμος), κάτι που απαιτεί βέβαια πάνω από είκοσι σειρές αφήγηση. Και θάπρεπε να γνωρίζουν τα παιδιά (και οι μεγάλοι) ότι η Επανάσταση του Εικοσιένα δεν ήταν μεμονωμένο φαινόμενο: η Σερβία γίνεται αυτόνομη το 1815, το Βέλγιο ανεξαρτητοποιείται το 1830, τα κράτη της Λατινικής Αμερικής την ίδια δεκαετία επίσης. Και αυτό προφανώς σημαίνει κάτι άλλο από το ότι είμαστε οι μόνοι καλοί κι όλοι οι άλλοι μας επιβουλεύονται, από τη θεωρία του «ανάδελφου έθνους».

Άλλη αρχή: δεν παραποιούμε τα γεγονότα, δε λέμε ψέματα ούτε άμεσα, ούτε έμμεσα, ούτε μικρά ούτε μεγάλα, ούτε με επιλεκτική αποσιώπηση, ούτε με δημιουργία ψευδών εντυπώσεων. Αρχή την οποία το επίμαχο βιβλίο καταπατά συστηματικά. Και θα το δείξω αντλώντας παραδείγματα μόνο από το πιο ανώδυνο κεφαλαίο, το πρώτο.

Μαθαίνουμε λοιπόν ότι η αρχαία ελληνική φιλοσοφία ήταν ανθρωποκεντρική (ποιος Δημόκριτος και ποιος Αριστοτέλης), ότι η Αναγέννηση χαρακτηριζόταν από τη χαρά της ζωής (ποια Ιερά Εξέταση, ποιες αγροτικές εξεγέρσεις, ποιοι λιμοί και λοιμοί). Μαθαίνουμε πως η Γαλλική Επανάσταση «μέσα σε λίγες ημέρες ανατρέπει το παλαιό απολυταρχικό καθεστώς». Δηλαδή; Μπας και αλλάζει το πολίτευμα, καρατομεί το βασιλιά, καταργεί τίτλους ευγενείας; Μήπως υπήρξε δημοκρατία, αυτοκρατορία, πόλεμοι (διεθνείς κι εμφύλιοι) και Ιερά Συμμαχία; Λίγες ήταν οι 10.000 (περίπου) μέρες από τη Βαστίλλη μέχρι το Βατερλώ; Και τι υποδηλώνει η επιλογή της γελοιογραφίας που παρουσιάζει την επανάσταση σαν αλλαγή καταπιεστή (οι ευγενείς καβάλα στο λαό πριν, ο λαός καβάλα στους ευγενείς μετά, σ.13);

Σίγουρα δεν είναι τα πάντα αρνητικά σ’ αυτό το βιβλίο. Δυστυχώς όμως, τα θετικά του συχνά αυτοαναιρούνται. Καλώς μιλάει για τον Διαφωτισμό. Αλλά κακώς το βασικό απόσπασμα (και μάλιστα εικονογράφημένο) που παραθέτει (οριοθετώντας τον) είναι η διάκριση των τριών εξουσιών του Μοντεσκιέ (σε παιδιά δώδεκα χρονών! – σ.10), παραλείποντας τόσους άλλους που μιλούν για την κοινωνία, την εξουσία, την αδικία. Επιλογή τους να παραθέσουν απόσπασμα του Βολταίρου, επέλεξαν όμως ένα απόσπασμα που λέει πως η ευλογιά θερίζει την ανθρωπότητα. Μα αυτή ήταν η προ-σφορά του Βολταίρου; Στο ίδιο συρτάρι με τον Παστέρ, τον Σβάιτσερ και τη μητέρα Τερέζα;

Στα συνειδητά ψεύδη αυτού του βιβλίου είναι η συστηματική απαλοιφή των πολέμων και των σφαγών (και τα της Σμύρνης εκεί εντάσσονται). Ανύπαρκτοι οι θρησκευτικοί πόλεμοι της μεταρρύθμισης, η αντεπαναστατική εισβολή των μοναρχιών στη Γαλλία, οι Ναπολεόντιοι πόλεμοι, ανύπαρκτος ο Μοροζίνι κι ο βομβαρδισμός του Παρθενώνα, κι ας αφήσω όλους τους υπόλοιπους που ματοκύλισαν την Ευ-ρώπη και τον κόσμο. Ανύπαρκτες βεβαίως κι οι σφαγές αμάχων Τούρκων από Έλληνες, στη Μικρασιατική εκστρατεία ή στην Τριπολιτσά, ανύπαρκτη και η διάσωση των γυναικών του χαρεμιού της Τριπολιτσάς από τη Μπουμπουλίνα : αυτό βρήκαν να ξεχάσουν οι φεμινιστές/τριες συγγραφείς;

Αλλά Ιστορία είναι η περιγραφή της αλλαγής στα ανθρώπινα πράγματα, και αλλαγή χωρίς αιτίες πουθενά δεν υπάρχει. Αλλαγές είναι και οι συγκρούσεις, και τα συλλογικά μίση και πάθη, που φέρνουν νέες συγκρούσεις. «Θέλω μπαρούτι και βόλια» λέει το «Ελληνόπουλο της Χίου» του Βικτόρ Ουγκό, «Πόλεμος πατήρ πάντων» ο Ηράκλειτος. Κι ο πόλεμος στον πόλεμο, πόλεμος είναι. Η μέγιστη υποκρισία της μεταμοντέρνας αποδόμησης της σκέψης, το «πολιτικά ορθόν» έγκλημα, είναι να κρύ-βεις τις αιτίες από τα παιδιά. Τη στιγμή που σε κάποιες χώρες έφηβοι ζώνονται εκρηκτικά και «αποθανέτω η ψυχή τους μετά των αλλοφύλων» όπως ο βιβλικός Σαμψών, τη στιγμή που η τηλεόραση προβάλλει έργα φρίκης που κολυμπάν στο αίμα, τη στιγμή που τα ίδια τα παιδιά μας ασκούνται σε βιντεοπαιχνίδια πολεμικών τεχνών, μαχών και πολέμων, η απόκρυψη για να μην τάχα σοκαριστούν είναι τουλάχιστον στρουθοκαμηλισμός. Και τείνει να δημιουργήσει υπηκόους, όχι πολίτες, χωρίς κρίση και αυτενέργεια, ώστε να εκλιπαρούν την εξουσία για λύσεις όταν έρθουν τα δύσκολα.

Και τα του έθνους; Σίγουρα κάποια πράγματα χρειάζονται ανατροπή, όχι όμως αυτά που ψευδοανατρέπουν οι συγγραφείς. Δεν χρειάζεται στα δωδεκάχρονα παιδιά να μάθουν όλες τις περιπέτειες της έννοιας έθνους, όπως δεν τους χρειάζεται ο χημικός τύπος του αλατιού και της ζάχαρης ή ο δυϊκός αριθμός. Ας ασχοληθούν με αυτό σε μεγαλύτερη ηλικία, έφηβοι, εντάσσοντάς το μέσα στο διεθνές πλαίσιο, ώστε να το φωτίσουν από απόσταση, όχι να το συσκοτίσουν. Ας αφήσουμε τις γελοιότητες του τύπου επέλεξαν να είναι Έλληνες (οι λόγιοι): Πριν το επιλέξουν Αρμένηδες ήταν;
Η έννοια του έθνους προσλαμβάνεται σαν κάτι το δεδομένο και πρωταρχικό (αλλά και σύνθετο συνάμα: είναι Έλληνες οι συμμαθητές μου Αβέρωφ και Μπερτράν; Ή ο Έβερτ; Οι τσιγγάνοι, οι αρβανίτες, οι φραγκοσυριανοί κι οι σλαβομακεδόνες; Μόνον οι Ελληναράδες θα το λύσουν με το έτσι θέλω). Όσες μετατροπές κι αν υπέστη η έννοια ή η λέξη, «Εθνικό» σημαίνει το «Ε» του ΕΑΜ (και το «Ν» των αντίστοιχων FNL του Βιετναμ ή της Μοζαμβίκης), και «είς οιωνός άριστος αμύνεσθαι περί πάτρης» λέει ο Όμηρος.

Δεν είναι τυχαίο που ο Όμηρος βάζει τα λόγια αυτά στο στόμα του εχθρού, του ανθέλληνα, του Έκτορα, ούτε τυχαίο που ο Ευριπίδης έγραψε τις Τρωάδες, ούτε ότι ο ήρωας της Πηνελόπης Δέλτα που αγαπά περισσότερο απ’ όλους την πατρίδα του είναι ο Βούλγαρος Δραξάν. Αν για κάποιους η αγάπη για την πατρίδα τρέφεται από το μίσος του Άλλου, δεν είναι αυτή η δικιά μας πατρίδα, και έχουμε ιστορικά ερείσματα για να το λέμε.

Το πολεμικό άσμα «ο στρατός μας που πήγε στην Κορέα πολεμούσε για τα ιδανικά / κι είχε πνίξει τους κίτρινους στο αίμα δείχνοντάς τους τι θα πει ελευθεριά», τραγικό και γελοίο μαζί, έχει ευτυχώς καταργηθεί. Οι ακραίες εκφράσεις της πατριδοκαπηλείας έχουν υποχωρήσει, αλλά οι δυνάμεις που την προωθούσαν παραμένουν ισχυρές, και επιδιώκουν τον πλήρη έλεγχο της Παιδείας, και ως προς το περιεχόμενο και ως προς τη στελέχωσή της. Το άθλιο αυτό βιβλίο τους πρόσφερε μια εύκολη νίκη. Η μεταμοντέρνα σούπα δεν είναι η απάντηση στην πατριδεμπορία.
Και ως προς τα σχολικά βιβλία: βάλτε μπροστά την κρίση τους από καθηγητές και δασκάλους (και δώστε τους τα μέσα να το κάνουν). Τι σας εμποδίζει;

ΠΗΓΗ: http://www.alfavita.gr/artra/artro20071102e.php

Advertisements

2 Σχόλια

  1. Αποσύρθηκε με άθλιο τρόπο, λόγω της άθλιας τύχης που είχε η κ. Γιαννάκου στις εκλογές. Αλλά στα άθλια κατασκευάσματα ταιριάζει να αποσύρονται με άθλιο τρόπο.

  2. […] υπουργός παιδείας που ήταν του όχημα για την άθλια κατάληξη ενός άθλιου βιβλίου δεν μπορεί όμως να στέλνει έτσι αβλεπί μια εγκύκλιο […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: